Gerçeklik Ötesi Çağında Sosyal Medya Aracılığı ile Gerçeğin Yansıtılması ve Yeni Etik Sorunsalı

Abstract

ÖZ: Teknolojinin süratli bir şekilde gelişmesi ve akıllı telefonların hayatımıza girmesiyle birlikte birçok mecra ve meslekte büyük değişimler ve gelişmeler yaşanmıştır. Dijitalleşmeden en çok etkilenen mecralarda biri de hiç şüphesiz kitle iletişim araçlarından gazetecilik mesleğidir. Dijital medyanın etkin olmasıyla birlikte zaten tartışılan gerçeklik olgusu da daha sorgulanır bir hale gelmiştir. Sahte haberlerin üretimi yeni olmamakla birlikte 2016 yılının sonunda, “gerçeklik ötesi” kelimesi Oxford Dictionary tarafından "yılın kelimesi" seçilmiştir. Günümüzde birçok insan akıllı telefonlar aracılığı ile haberleri takip etmekte, içerik üretip haberin doğruluğundan emin olmadan paylaşımda bulunabilmektedir. Kişiler, internete erişimi olan herhangi bir cihazla çok kolay bir şekilde doğru olmayan yanıltıcı bilgiye maruz kaldığı gibi doğru olmayan içerik de üretebilip paylaşabilmektedir. Kimi dijital gazeteler okuyucusunu ve popülerliğini kaybetme ya da ekonomik endişeyle hareket edebilmektedir. Sahte haberlerin hızlı bir şekilde yayılması, insanların verilere dayalı gerçeklerden ziyade duygularına ve ideolojik yakınlıklarına hitap eden haberleri benimseyip doğru gibi algılamaları sonucu ortaya çıkar. Yalan haberler, yeni medya teknolojileriyle sosyal hayatı, siyaseti ve hatta ekonomiyi çok fazla etkilemektedir. Bu bağlamda, söz konusu araştırmada post-truth çağında sosyal medya aracılığı ile gerçeğin yansıtılması ve yeni etik sorunsalı incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemiyle yapılan araştırmada, alanında deneyimli 10 medya profesyoneliyle yüzyüze görüşülmüştür. Araştırma sonucunda medya profesyonellerinin; sosyal medya, teyit, yalan haber, doğruluk kontrolü, sosyal medyadan gelen bilgilerin doğruluğuna inanma, gazetecilik mesleğinin geleceği ve etik sorunsalına ilişkin görüşleri ortaya konmuştur. Elde edilen sonuçlar ışığında ileride yapılacak araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

With the rapid development of technology and the introduction of smart phones into our lives, there have been great changes and developments in many fields and professions. Undoubtedly, the profession of journalism, one of the mass media, is one of the channels most affected by digitalization. With the effectiveness of digital media, the already discussed reality phenomenon has become more questionable. While the production of fake news is not new, at the end of 2016, the word "post-truth" was named "word of the year" by the Oxford Dictionary. Today, many people follow the news via smart phones, produce content and share without being sure of the accuracy of the news. People can produce and share inaccurate content as well as being exposed to inaccurate and misleading information very easily with any device with internet access. Some digital newspapers may act in fear of losing their readership and popularity or economic concerns. The rapid spread of fake news is caused by people adopting and perceiving news that appeals to their emotions and ideological affinities rather than data-based facts. Fake news affects social life, politics and even the economy with new media technologies. In this context, the reflection of reality through social media in the post-truth era and the new ethical problematic have been examined in this research. In the research conducted with the qualitative research method, 10 experienced media professionals were face to face interviewed. As a result of the research, media professionals; Social media, confirmation, fake news, fact-checking, belief in the accuracy of information from social media, the future of the journalism profession and ethical problems are revealed. In the light of the results obtained, suggestions for future research were made.