dc.description.abstract |
ABSTRACT: Resource curse theory studies negative effects of natural resource abundance on different sectors of countries such as economy, politics and social life. According to theory, countries with resource abundance develop less than the resource deficit ones. This problem also affects the political life of countries by decreasing institutional quality, increasing corruption and strengthening authority. Decreasing number of school enrolments and hospitals, low wages in education and health sectors are signs of resource curse problem in social life.
Dutch disease model is a separate from resource curse theory. Real exchange rate appreciation and decline in non-abundant sectors are main indicators of Dutch disease problem. Most times it is investigated as an economic symptom of resource curse theory.
Azerbaijan is one of the natural resource rich countries of former Soviet Union. After regaining its independence, this country enlarged the relations with international community in all fields. Economic integration was also important for this newly independent state. Natural resources, especially oil and natural gas played an active role in this process. Because of this, research papers studying different fields in Azerbaijan increased sharply. It is not surprising that resource curse and Dutch disease theories were more on center of attention in these studies. Different sides of resource curse theory had been researched for case of Azerbaijan during past years. However, there is not any paper investigating resource curse theory completely for sample of Azerbaijan. Hence, the aim of this thesis is to investigate the resource curse problem with economic, political and social sides.
The main question of thesis is to determine whether Azerbaijan suffers from resource curse and Dutch disease or not. In other words to find, does oil have negative or positive effect on countrie’s economy, politics and social life?!
For studying Dutch disease problem firstly, different tests such as unit root test, causality test, cointegration test, Impulse Response Function, Variance Decomposition are conducted. Then Vector Error Correction model is applied. For supporting previous results two regression models are also used. Then, separately political and social sides of theory have been investigated by using number of linear regression models.
According to estimation results, it can be concluded that oil does not create resource curse and Dutch disease in Azerbaijan economy. Also, it became clear that crude oil export is playing an active role in government efficiency increase and development in social sector.
Keywords: Resource curse, Dutch disease, VAR model, linear regression model, economic development, institutional quality, social life.
…………………………………………………………………………………………………………………………
ÖZ: Kaynak laneti teorisi kaynak zenginliğinin ülkelerin ekonomik, siyasi ve sosyal alanları gibi farklı sektörlerine negativ etkisini araştırıyor.Teoriye göre kaynak zengini ülkeler kaynak yoksulu ülkelere oranla daha az gelişiyor. Bu problem aynı zamanda, yönetim kalitesini düşürmekle, yolsuzluğu artırmakla ve otokrasiyi güçlendirmekle ülkenin siyasi hayatını da etkiliyor. Azalan okul ve hastahane sayısı, aynı zamanda eğitim ve sağlık alanlarında daha düşük maaşlar kaynak lanetinin sosyal alanda en önemli göstergeleridir.
Hollanda hastalığı modeli kaynak laneti teorisinden ayrıdır. Real para biriminin değerlenmesi ve gayri – zengin sektörlerde gerileme Hollanda hastalığının önemli indikatörleridir. Çoğu zaman bu kaynak lanetinin ekonomik etkilerinden biri olarak araştırılır.
Azerbaycan eski Sovyetler Birliğinin kaynak zengini ülkelerinden biridir. Bağımsızlığını kazandıktan sonra bu ülke uluslararası toplumla tüm alanlarda ilişkilerini genişletdi. Ekonomik entegrasyon da yeni bağımsız ülke için önemliydi. Doğan kaynaklar, özellikle petrol ve doğal gaz bu süreçte önemli role sahip oldular. Bu sebeptende Azerbaycanın farklı alanları ile ilgili araştırmaların sayı aniden artmağa başladı. Sürpriz değil ki, kaynak laneti ve Hollanda hastalığı teorileri daha çok dikkat merkezindeydi. Geçmiş yıllar boyunca Azerbaycan örneğinde kaynak lanetinin ayrı – ayrı tarafları araştırıldı. Ama, Azerbaycan için teoriyi bütün olarak ele alan bir araştırma yoktur. Bunun için bu tezin maksadı kaynak lanetini ekonomik, siyasi ve sosyal tarafları ile araştırmakdır. Tezin ana sorusu Azerbaycanda kaynak laneti ve Hollanda hastalığının olup - olmadığını belirlemektir. Başka deyişle petrolun ülke ekonomisi, siyaseti ve sosyal hayatına negative ve ya pozitif etkisi olduğunu bulmaktır.
Hollanda hastalığını araştırmak için öncelikle birim kök test, nedensellik testi, koentegrasyon testi, İmpulse Response Fonksyonu, Varyans Dekompozisyon gibi farklı testler kullanıldı. Sonra, Vektor Regresyon model uygulandı. Önceki sonuçları desteklemek için iki regresyon model de kullanıldı. Teorinin siyasi ve sosyal tarafları bir kaç tane çizgisel regresyon model kullanılmakla araştırıldı.
Sonuçlara göre , petrol Azerbaycan ekonomisinde kaynak laneti ve Hollanda hastalığı yaratmıyor. Ayrıca belli oldu ki, ham petrol ihracatı yönetim kalitesinin artmasında ve sosyal sektörün gelişmesinde önemli role sahip.
Anahtar sözler: Kaynak laneti, Hollanda hastalığı, VAR model, çizgisel regresyon modeli, ekonomik gelişim, yönetim kalitesi, sosyal hayat. |
en_US |