ÖZ:
Gerçek adalet, yalnızca yargı yetkisini kullanan hâkimin tarafsızlığı,
dürüstlüğü, güven verici tutum ve davranışları ile adalet duygusunun her birey için
üstün tutulmasıyla gerçekleştirilebilir.
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 36 ile 44. maddeleri arasında
düzenlenmiş olan hâkimin reddi kurumu, temelinde tarafsızlık ilkesiyle birlikte temel
hak ve özgürlüklere ilişkin birçok hususu içinde barındırır ve adil yargılanabilmenin
temel güvencelerinden birini teşkil eder. Çalışmada, hâkimin reddedilmesine ilişkin
hükümler, tarihsel gelişimi ile çeşitli hukuk çevrelerindeki yeri, önemi ve teorik
temelleriyle ortaya koyulmaya çalışılacaktır. Aynı zamanda tarafsızlık kavramının
medeni yargılama hukukundaki yeri, reddin hukuki temelini aydınlatmaya yardımcı
olacak şekilde ifade edilecektir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda sayılan ret sebepleri ile hâkimin
tarafsızlığından şüpheye neden olan diğer haller ve reddin bir hukuk davasına etkisi,
işleyişi ve sonuçları, doktrinde tartışılan hususlar, uygulamada karşılaşılan sorunlarla
değerlendirilmeye çalışılmıştır.
Geçmişten bu yana bütün hukuk çevrelerinde var olan hâkimin reddi konusuna
ilişkin iddia sahibi olmayan bu çalışma, yargılama hukukunda tarafsızlığın önemi ve
reddin amaç dışı kullanımına dikkat çekebildiği ölçüde amacına ulaşmış olacaktır.
Real justice can be achieved by the judge being impartial, honest, acting
reassuringly and keeping the sense of justice superior for everyone. The institution of
recusal of the judge, regulated between Articles 36 and 44 of Turkish Civil Procedure
Code, contains many issues related to fundamental rights and freedoms, together with
the principle of impartiality, and as an important element of the independence of the
judiciary, it constitutes the basic guarantee of a fair trial and therefore the prerequisite
for the state of law.
In this study, the institution of recusal of the judge, which is the reflection of
the principle of impartiality, which is at the base of a trial, will be examined by the
Turkish civil judiciary rules.
The subject will be examined with its historical development and theoretical
foundations. At the same time, impartiality has been studied in a way to help illuminate
the theoretical basis of the subject with its place in civil procedure law. Thefore, the
motifs for recusal, which listed in the Turkish Civil Procedure Code and other
situations that cause doubts about the impartiality of the judge, the effect of the recusal
of judge on a legal case, will be examined with the results have been evaluated and the
points in doctrine and practice.
This study on the institution of recusal, which has existed in all legal systems
since the past, will have achieved its purpose as long as it draws attention to the
importance of impartiality and the misuse of recusal in judicial law.
