Hukuk Muhakemeleri Kanununa Göre Hakimin Reddi

Abstract

ÖZ: Gerçek adalet, yalnızca yargı yetkisini kullanan hâkimin tarafsızlığı, dürüstlüğü, güven verici tutum ve davranışları ile adalet duygusunun her birey için üstün tutulmasıyla gerçekleştirilebilir. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 36 ile 44. maddeleri arasında düzenlenmiş olan hâkimin reddi kurumu, temelinde tarafsızlık ilkesiyle birlikte temel hak ve özgürlüklere ilişkin birçok hususu içinde barındırır ve adil yargılanabilmenin temel güvencelerinden birini teşkil eder. Çalışmada, hâkimin reddedilmesine ilişkin hükümler, tarihsel gelişimi ile çeşitli hukuk çevrelerindeki yeri, önemi ve teorik temelleriyle ortaya koyulmaya çalışılacaktır. Aynı zamanda tarafsızlık kavramının medeni yargılama hukukundaki yeri, reddin hukuki temelini aydınlatmaya yardımcı olacak şekilde ifade edilecektir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda sayılan ret sebepleri ile hâkimin tarafsızlığından şüpheye neden olan diğer haller ve reddin bir hukuk davasına etkisi, işleyişi ve sonuçları, doktrinde tartışılan hususlar, uygulamada karşılaşılan sorunlarla değerlendirilmeye çalışılmıştır. Geçmişten bu yana bütün hukuk çevrelerinde var olan hâkimin reddi konusuna ilişkin iddia sahibi olmayan bu çalışma, yargılama hukukunda tarafsızlığın önemi ve reddin amaç dışı kullanımına dikkat çekebildiği ölçüde amacına ulaşmış olacaktır.

Real justice can be achieved by the judge being impartial, honest, acting reassuringly and keeping the sense of justice superior for everyone. The institution of recusal of the judge, regulated between Articles 36 and 44 of Turkish Civil Procedure Code, contains many issues related to fundamental rights and freedoms, together with the principle of impartiality, and as an important element of the independence of the judiciary, it constitutes the basic guarantee of a fair trial and therefore the prerequisite for the state of law. In this study, the institution of recusal of the judge, which is the reflection of the principle of impartiality, which is at the base of a trial, will be examined by the Turkish civil judiciary rules. The subject will be examined with its historical development and theoretical foundations. At the same time, impartiality has been studied in a way to help illuminate the theoretical basis of the subject with its place in civil procedure law. Thefore, the motifs for recusal, which listed in the Turkish Civil Procedure Code and other situations that cause doubts about the impartiality of the judge, the effect of the recusal of judge on a legal case, will be examined with the results have been evaluated and the points in doctrine and practice. This study on the institution of recusal, which has existed in all legal systems since the past, will have achieved its purpose as long as it draws attention to the importance of impartiality and the misuse of recusal in judicial law.