ÖZ:
1920-1930`lu yıllarda Sovyetler Birliği Azerbaycan halk edebiyatına baskı
uygulayarak kendi ideolojisini edebiyata empoze etmiş, diğer alanlarda olduğu gibi
folklor alanında da yeni düşüncenin yaranmasına neden olmuştur.
Tarımsal alanda kullanılan kolhoz1
,folklor alanında kullanılan proletar2
kelimesi buna
örnek olabilir.
Çalışmanın genelinde, SSCB`nin3 Azerbaycan tarihine, kültürüne, millî ve
manevî değerlerine yaptığı olumsuz etkiler üzerinde durulacaktır.
Araştırmacılar, örneğin H.Araslı, M.Tehmasib SSCB`nin Azerbaycan folkloruna
etkisini iki yönden araştırmıştır. Bunlardan birincisi folklor çalışmalarına, ikincisi
folklor ürünlerine yöneliktir.
Bu tezin amacı Metin Merkezli Kurama dayanarak folklor ürünlerini
incelemektir. Adaptasyon ve harmonizasyon4
, yani, uyarlama ve yeniden kurma
metinleri üzerinde yapılacak olan incelemelerde yeni söz ve ifadeler üzerinde
durulacaktır.
Sovyetler Birliğinin milletleri kontrol etmesinde önemli rol oynayan folklor,
Sovyet ideolojisini destekleyen yeni kimlikli insan yaratma düşüncesinde önemli
unsur olmuştur ve bu nedenle halk edebiyatı örneklerinde devrim liderleri örneğin
Lenin, Stalin, devrimin getirdiği değişiklikler, yenilikler halk kitleleri tarafından
benimsetilmeye çalışılmıştır.
Araştırmanın birinci bölümünde, Bolşevik5
`lerin Azerbaycan`ı işgal etmesi ve
bu topraklarda yapmış olduğu baskılar yer almaktadır. Bu bölümde folklor alanı
dışında din, dil ve kültüre yapılan değişiklikler de incelenmeye çalışılacaktır.
Araştırmanın ikinci bölümünde, Azerbaycan folklor edebiyatının 1920-
1930`lu yıllardaki durumu değerlendirilecek, o dönemde değiştirilen veya yeni yazılan
destan örnekleri incelenecektir.
Çalışmanın asıl amacı SSCB6
`nin Azerbaycan folkloruna uyguladığı ideolojiyi
örneklerle açıklamak ve bu örneklerin çoğunun ne kadar yapmacık olduğunu
göstermektir. Bunun nedeni ise halkın bu ideolojiyi kendi iradesi ile değil, rejimin
baskısı ile kabullenmesidir.
In the 1920-1930s, the Soviet Union imposed pressure on Azerbaijani folk
literature, imposing its own ideology on literature, and led to the creation of new ideas
in the field of folklore, as in other fields. The word collective farm used in agriculture
and the word proletar used in folklore can be examples of this.
The study will be emphasized the negative effects of the USSR on the history,
culture, national and spiritual values of Azerbaijan.
Researchers, for example, H.Araslı, M.Tehmasib, investigated the influence of
the USSR on Azerbaijani folklore in two ways. The first of these is for folklore studies,
the second is for folklore products.
This thesis aims to examine folklore products based on Text-Centered Theory.
Adaptation and harmonization, that is, new words, expressions, and thoughts will be
emphasized in the examinations to be made on adaptation and reconstruction texts.
Folklore, which played an important role in the Soviet Union's control of the
nations, became a cultural element in the idea of creating a new identity that supports
the Soviet ideology, and therefore, the leaders of the revolution, such as Lenin, Stalin,
the changes and innovations brought by the revolution were tried to be adopted by the
masses of the people in the examples of folk literature.
The first part of the research is included the occupation of Azerbaijan by the
Bolsheviks and their pressure on these lands. In this section, apart from folklore, the
changes made to religion, language, and culture will also be examined.
The second part of the research will be evaluated the situation of Azerbaijani
folklore literature in the 1920s-1930s, and examples of folk literature that have been
changed or newly written in that period will be examined.
The main purpose of the study is to explain the ideology applied by the USSR
to Azerbaijani folklore with examples and to show how artificial most of these
examples are. The reason for this is that the people accept this ideology not by their
own will, but by the pressure of the regime. The fate of those who did not support and
oppose this thought resulted in death or exile.
