Sovyetler Birliği İdeolojisinin Azerbaycan Folkoru Üzerindeki Etkisi (1920-1930`lu Yıllar)

Abstract

ÖZ: 1920-1930`lu yıllarda Sovyetler Birliği Azerbaycan halk edebiyatına baskı uygulayarak kendi ideolojisini edebiyata empoze etmiş, diğer alanlarda olduğu gibi folklor alanında da yeni düşüncenin yaranmasına neden olmuştur. Tarımsal alanda kullanılan kolhoz1 ,folklor alanında kullanılan proletar2 kelimesi buna örnek olabilir. Çalışmanın genelinde, SSCB`nin3 Azerbaycan tarihine, kültürüne, millî ve manevî değerlerine yaptığı olumsuz etkiler üzerinde durulacaktır. Araştırmacılar, örneğin H.Araslı, M.Tehmasib SSCB`nin Azerbaycan folkloruna etkisini iki yönden araştırmıştır. Bunlardan birincisi folklor çalışmalarına, ikincisi folklor ürünlerine yöneliktir. Bu tezin amacı Metin Merkezli Kurama dayanarak folklor ürünlerini incelemektir. Adaptasyon ve harmonizasyon4 , yani, uyarlama ve yeniden kurma metinleri üzerinde yapılacak olan incelemelerde yeni söz ve ifadeler üzerinde durulacaktır. Sovyetler Birliğinin milletleri kontrol etmesinde önemli rol oynayan folklor, Sovyet ideolojisini destekleyen yeni kimlikli insan yaratma düşüncesinde önemli unsur olmuştur ve bu nedenle halk edebiyatı örneklerinde devrim liderleri örneğin Lenin, Stalin, devrimin getirdiği değişiklikler, yenilikler halk kitleleri tarafından benimsetilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın birinci bölümünde, Bolşevik5 `lerin Azerbaycan`ı işgal etmesi ve bu topraklarda yapmış olduğu baskılar yer almaktadır. Bu bölümde folklor alanı dışında din, dil ve kültüre yapılan değişiklikler de incelenmeye çalışılacaktır. Araştırmanın ikinci bölümünde, Azerbaycan folklor edebiyatının 1920- 1930`lu yıllardaki durumu değerlendirilecek, o dönemde değiştirilen veya yeni yazılan destan örnekleri incelenecektir. Çalışmanın asıl amacı SSCB6 `nin Azerbaycan folkloruna uyguladığı ideolojiyi örneklerle açıklamak ve bu örneklerin çoğunun ne kadar yapmacık olduğunu göstermektir. Bunun nedeni ise halkın bu ideolojiyi kendi iradesi ile değil, rejimin baskısı ile kabullenmesidir.

In the 1920-1930s, the Soviet Union imposed pressure on Azerbaijani folk literature, imposing its own ideology on literature, and led to the creation of new ideas in the field of folklore, as in other fields. The word collective farm used in agriculture and the word proletar used in folklore can be examples of this. The study will be emphasized the negative effects of the USSR on the history, culture, national and spiritual values of Azerbaijan. Researchers, for example, H.Araslı, M.Tehmasib, investigated the influence of the USSR on Azerbaijani folklore in two ways. The first of these is for folklore studies, the second is for folklore products. This thesis aims to examine folklore products based on Text-Centered Theory. Adaptation and harmonization, that is, new words, expressions, and thoughts will be emphasized in the examinations to be made on adaptation and reconstruction texts. Folklore, which played an important role in the Soviet Union's control of the nations, became a cultural element in the idea of creating a new identity that supports the Soviet ideology, and therefore, the leaders of the revolution, such as Lenin, Stalin, the changes and innovations brought by the revolution were tried to be adopted by the masses of the people in the examples of folk literature. The first part of the research is included the occupation of Azerbaijan by the Bolsheviks and their pressure on these lands. In this section, apart from folklore, the changes made to religion, language, and culture will also be examined. The second part of the research will be evaluated the situation of Azerbaijani folklore literature in the 1920s-1930s, and examples of folk literature that have been changed or newly written in that period will be examined. The main purpose of the study is to explain the ideology applied by the USSR to Azerbaijani folklore with examples and to show how artificial most of these examples are. The reason for this is that the people accept this ideology not by their own will, but by the pressure of the regime. The fate of those who did not support and oppose this thought resulted in death or exile.