Okul Öncesi Çocuklarda Yeme Davranışı, Besin Seçiciliği, Diyet Çeşitliliği ve Antropometrik Ölçümler Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi - Harmancıoğlu, Begüm (Eastern Mediterranean University (EMU) - Doğu Akdeniz Üniversitesi (DAÜ), 2022)
ÖZ: Bu araştırma, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Gazimağusa ilçesinde bulunan devlet kreş ve/veya anaokulları ile özel kreş ve/veya anaokullarında eğitim gören 3-5 yaş okul öncesi çocuklarda (n=314) yeme davranışı, besin seçiciliği, diyet çeşitliliği ve antropometrik ölçümler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla planlanıp yürütülmüştür. Aynı zamanda bu çalışmada, sevilmeyen bir besinin farklı formlarda tekrarlı maruziyetinin, o besinin kabulü üzerindeki etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Çalışma 2 aşamada gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında çocuk ve ebeveynlerin genel demografik özellikleri, çocukların antropometrik ölçümleri ve meyve-sebze sevme durumlarına ilişkin bilgiler edinilmiştir. Bunların yanında çocukların yeme davranışları, besin seçicilik ve diyet çeşitlilik durumları sırasıyla Davranışsal Pediatrik Besleme Değerlendirmesi Ölçeği (DPBDÖ), Çocuklarda Yeme Davranışı Anketi (ÇYDA)-Yemek Seçiciliği alt boyutu ve Diyet Çeşitlilik Skoru kullanılarak; ebeveynlerin çocuklarını besleme uygulamaları ise Ebeveyn Besleme Tarzı Anketi (EBTA) kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın 2. aşamasında ise çalışmanın birinci aşamasına dahil edilen 38 çocuğa, daha önce sevilmeyen bir sebze olduğu belirlenen kabak sebzesi farklı form ve porsiyonlarda birer gün arayla toplam 8 kez tükettirilmiş ve bu sürede tüketimde artış olup olmadığı değerlendirilmiştir. Çalışma sonuçlarında, okul öncesi çocuklarda besin seçiciliği ile düşük diyet çeşitliliği ve genel olumsuz yeme davranışları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkilerin olduğu (p<0.05), ebeveynlerin duygusal besleme ve sıkı kontrollü besleme uygulamaları ile besin seçiciliği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif, doğrusal bir ilişki olduğu (p<0.05), ayrıca ebeveynlerin yardımcı besleme ve toleranslı kontrollü besleme uygulamalarının besin seçiciliği ve düşük diyet çeşitliliği riskini azalttığı saptanmıştır (p<0.05). Bununla birlikte, çocuklarda seçici yeme davranışının hafif şişman veya obez olma riskini artırdığı görülmüştür (p<0.05). Ayrıca çalışma sonuçları, sevilmeyen bir besine hem sade hem de farklı formlarda tekrarlı maruziyetin, seçici ve seçici olmayan çocuklarda ilgili besinin kabulü ve tüketim miktarını artırabileceğini ve bu artışın zaman içerisinde stabil kalabileceğini göstermektedir.

This study was conducted to evaluate the relationship between children’s eating behaviors, food fussiness, dietary diversity and anthropometric measurements among preschool children aged 3-5 years (n=314) attending public nurseries and/or kindergartens and private nurseries and/or kindergartens in Famagusta district of the Turkish Republic of Northern Cyprus (TRNC). In addition, it was aimed to evaluate the effect of repeated exposure to a disliked food in different forms on food acceptance. Therefore, the study was carried out in 2 phases. In the first phase of the study, information regarding the socio-demographic characteristics of children and parents, children’s anthropometric measurements and their fruit-vegetable liking status were obtained. In addition, children’s eating behaviors, food fussiness and dietary diversity status and also parents’ feeding practices were evaluated by using Behavioral Pediatric Feeding Assessment Scale, Children’s Eating Behavior Questionnaire-Food Fussiness subscale, Dietary Diversity Score and Parental Feeding Style Questionnaire. In the second phase of the study, zucchini, which was previously determined to be a disliked vegetable, was consumed in different forms and portions by 38 children included in the first phase of the study, a total of 8 times every other day. Then, it was evaluated whether there was an increase in consumption during this period. The results of the study showed that there were statistically significant correlations between food fussiness and low dietary diversity and also general negative eating behaviors among preschool children (p<0.05). It was found that there was a statistically significant, positive, linear association between food fussiness and parental emotional feeding and strictly controlled feeding practices (p<0.05). It was determined that parental instrumental feeding and tolerant controlled feeding practices decreased the risk of food fussiness and low dietary diversity (p<0.05). It was also observed that fussy eating behavior increased the risk of being overweight or obese (p<0.05). Furthermore, the present results show that repeated exposure to a disliked food, both plain and in different forms, can increase the acceptance and consumption of the relevant food among fussy and non-fussy eaters, and this increase may remain stable over time.
Beslenme ve Diyetetik - Doktora Tezi. Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü. Tez (Doktora) - Doğu Akdeniz Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik Bölümü, 2022. Tez Danışmanı: Doç. Dr. Seray Kabaran.
Keywords: Beslenme ve Diyetetik Bölümü; Sağlıklı Beslenme--Çocuklar--Besin Seçiciliği; Okul Öncesi Çocuk, Yeme Davranışı, Besin Seçiciliği, Diyet Çeşitliliği, Antropometrik Ölçüm, Ebeveyn Besleme Uygulamaları, Tekrarlı Maruziyet