Lise Öğrencilerinin Kariyer Gelişiminde Aile Rolünün Farklı Değişkenlere Göre İncelenmesi

Abstract

The main purpose of this study is to examine the high school students‟ career decision making self-efficacy based on the role of the family influence on career developments and assess whether career decision making shows variations in terms of different variables. Considering this aim, this current research was carried out with the college and high school level students who were at 9 th, 10th, 11th and 12th grade and also studied at Nicosia District‟s Yeni Sistem Study Center in the 2016-2017 academic years. In this study, a screening model was applied as a descriptive research method. Besides, the Family Influence Scale and Short-Form of Career Decision Making Self-Efficacy Scale were used as data collection tools. Moreover, IBM SPSS 24.0 statistical data analysis package programs were utilized to analyze the research data. According to the research findings, it was determined that the students who participated in the study received a higher average score from the Short-Form of Career Decision Making Self-Efficacy Scale and Family Influence Scale. Moreover, this study indicated that the students who participated in the research had a high level of relevance with the score of self-optimality scale and planning subscale in ShortForm of Career Decision Making Self-Efficacy Scale between the scores of the financial support sub-dimension in the career development. Finally, in career studies, applications for increasing the competence expectancy can be increased, taking into consideration the decision-making prospect of career decision-making competence. It is important that these activities are given starting from primary school period. In practice, extra care and attention was paid to include the family and suggestions were made to work in cooperation with the parents. Keywords: Career, Family, Career Preference, Career Decision Making Selfefficacy, Family Influence in Career Development

Öz: Bu arastırma, lise öğrencilerinin Kariyer Kararı Yetkinlik Beklentisi temelli ailenin rolünü belirlemek ve farklı değiskenler açısından aralarında anlamlı bir farklılığın olup olmadığını incelemektir. Arastırma Lefkosa Ilçesi Yeni Sistem Dershanesi‟nde bulunan 2016-2017 eğitim-öğretim yılında öğrenim gören kolej ve düz lise 9. 10. 11. ve 12. sınıf öğrencileri olusturmaktadır. Çalısma, betimsel arastırma yöntemlerinden tarama modeli uygulanmıstır. Veri toplama aracı olarak, Kariyer Gelisiminde Aile Etkisi Ölçeği ve Kariyer Kararı Yetkinlik Beklentisi Ölçeği kullanılmıstır. Arastırma verilerinin çözümlenmesinde IBM SPSS 24,0 istatistiksel veri analizi paket programları kullanılmıstır. Arastırma bulgularına göre, çalısmaya katılan öğrencilerin, kariyer kararı yetkinlik beklentisi ölçeği ve kariyer gelisimi aile etkisi ölçeği genelinden aldıkları puan ortalamasının yüksek düzeyde olduğu saptanmıstır. Ayrıca, arastırmaya katılan öğrencilerin kariyer gelisiminde aile etkisi ölçeğinde yer alan maddi destek alt boyutundan aldıkları puanlar arası kariyer kararı yetkinlik beklentisi ölçeğinde yer alan kendini doğru bir sekilde değerlendirebilme ve plan yapma alt boyutlarından aldıkları puanlar arası ile yüksek düzeyde anlamlı olduğu tespit edilmistir. Son olarak, kariyer çalısmalarında, kariyer kararı yetkinlik beklentisinin karar vermedeki önemi göz önünde bulundurularak, yetkinlik beklentisinin arttırılmasına yönelik uygulamalar çoğaltılabilir. Bu etkinliklerin, ilkokul döneminden baslayarak verilmesi önemlidir. Uygulamalarda ailenin yer almasına özen gösterilerek, aile ile isbirliği içinde çalısılabileceğine yönelik öneriler yapılmıstır. Anahtar Kelimeler: Kariyer, Aile, Kariyer Tercihi, Kariyer Kararı Yetkinlik Beklentisi, Kariyer GeliĢiminde Aile Etkisi