Adölesan Kadın Basketbolcularda Farklı Egzersiz Programlarının Yaralanma Riski ve Sportif Performans Üzerine Etkileri

Abstract

Çalışma adölesan kadın basketbol oyuncularında farklı egzersiz programlarının yaralanma riski ve sportif performans üzerindeki etkilerinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirildi. Çalışmaya 12-18 yaş aralığındaki 51 kadın basketbolcu katıldı. Katılımcılar randomizasyon yöntemiyle üç gruba ayrıldı: Core Stabilizasyon grubu (CSG) (n=17; yaş: 14,53±1,97), Nöromusküler Egzersiz grubu (NEG) (n=17; 14,18±1,94) ve Kontrol grubu (KG) (n=17; 14,06±1,64). Her iki egzrsiz grubundaki katılımcılara, rutin ısınma programlarına ek olarak 8 hafta süresince haftada 3 gün, 20 dakikalık egzersiz protokolleri uygulandı. Müdahale gruplarından CSG’ye core stabilizasyon (CSE), NEG’ye çok bileşenli nöromusküler (NEP), KG’ye ise yalnızca rutin ısınma egzersizleri verildi. Sekiz haftalık antrenman programlarının öncesinde ve sonrasında basketbolcularda yaralanma riski (Fonksiyonel Hareket Analizi (FHA)) ile, sportif performans sıçrama performansı, sürat, ve çeviklik testleri ile denge ise Y-Denge Testi (YDT) ile değerlendirildi. Sekiz haftalık egzersiz müdahalesinin ardından yapılan ön test ve son test değerlendirmelerinde, CSG ve NEG’de FHA, sportif performans ve denge parametrelerinde belirgin farklılıkların oluştuğu belirlendi. Buna göre, gruplar arasında derin çömelme (p≤0.001), sıralı hamle (p=0.009), omuz mobilitesi (p=0.017), aktif düz bacak kaldırma (p=0,002), gövde stabilitesi (p≤0.001), rotasyonel stabilite (p≤0.001) ve toplam FHA (FHAt) (p≤0.001) puanlarında anlamlı farklılıklar bulundu (p<0.05). Ön test ve son test arasındaki etki büyüklüğü değerlendirildiğinde, gövde stabilitesi (η2=0,589), rotasyonel stabilite (η2=0,510) ve FHAt (η2=0,827) değerleri yönünden etki büyüklüğünün CSG lehine olduğu görüldü (η2>0,5). Dikey sıçrama (DS) (p≤0.001), yatay sıçrama (YS) (p≤0.001), 30 metre sprint süresi (p≤0.001) ve çeviklik testi (p≤0.001) sonuçlarının ön test ve son test değerleri anlamlı farklılıklar görüldü. Ölçümlere ait etki büyüklüklerinde NEG lehine anlamlı olduğu belirlendi. (DS η2=0,649, YS η2=697, 30 m sprint η2=587, T çeviklik η2=538). YDT sonuçlarında ise, son testte sağ anterior (p=0,026), sağ posterolateral (p≤0.001) ve sol posterolateral (p≤0.001) yönler ile kompozit skor (p≤0.001) açısından gruplar arasında anlamlı farklar olduğu tespit edildi (p<0.05). YDT’ye ait etki büyüklüklerine bakıldığında da gruplar arasında CSG lehine istatistiksel olarak anlamlı farklar olduğu saptandı (η2>0.5). (Sağ anterior η 2=0.733, sağ posterolateral η2=0.729, sağ posteromedial η2=0.808, sağ kompozit η2=854, sol anterior η2=0.789, sol posterolateral η2=0.821, sol posteromedial η2=0.850 ve sol kompozit η2=0.907) Bu çalışma, adölesan kadın basketbolcularda ısınma programlarına entegre edilen CSE ve çok bileşenli NEP’in, yaralanma riskini azaltmada ve sportif performansı artırmada etkili olabileceğini düşündürmektedir. NEP sıçrama ve sprint performansını daha fazla geliştirirken, CSE denge ve fonksiyonel hareket becerilerinde daha belirgin iyileşmeler sağladığı söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Kadın basketbolcu, Yaralanmaların önlenmesi, Core egzersiz, Nöromusküler egzersiz, Sportif performansThe study was conducted to investigate the effects of different exercise programs on injury risk and sports performance in adolescent female basketball players. A total of 51 female basketball players aged between 12 and 18 participated in the study. Participants were randomly assigned into three groups: Core Stabilization Group (CSG) (n=17; age: 14.53±1.97), Neuromuscular Exercise Group (NEG) (n=17; age: 14.18±1.94), and Control Group (CG) (n=17; age: 14.06±1.64). Participants in the two exercise groups received 20-minute exercise protocols three times per week for eight weeks in addition to their regular warm-up routines. CSG performed core stabilization exercises, NEG performed multicomponent neuromuscular exercises, while CG only continued with routine warm-up activities. Before and after the eight-week intervention, injury risk was assessed using the Functional Movement Screen (FMS), sports performance was evaluated through jump, sprint, and agility tests, and balance was assessed using the Y-Balance Test (YBT). Post-test evaluations revealed significant improvements in FMS, sports performance, and balance parameters in both the CSG and NEG groups. Significant differences were found between groups in deep squat (p≤0.001), inline lunge (p=0.009), shoulder mobility (p=0.017), active straight leg raise (p=0.002), trunk stability (p≤0.001), rotational stability (p≤0.001), and total FMS score (p≤0.001). Effect size analysis showed large effect sizes favoring CSG for trunk stability (η²=0.589), rotational stability (η²=0.510), and total FMS (η²=0.827). Significant differences were also found in vertical jump (VJ) (p≤0.001), horizontal jump (HJ) (p≤0.001), 30-meter sprint time (p≤0.001), and agility test results (p≤0.001), with large effect sizes favoring NEG (VJ η²=0.649, HJ η²=0.697, 30m sprint η²=0.587, agility η²=0.538). In the YBT, post-test results revealed significant differences between groups in the right anterior (p=0.026), right and left posterolateral (p≤0.001), and composite scores (p≤0.001). The effect sizes for YBT also showed statistically significant differences favoring CSG (η²>0.5): right anterior η²=0.733, right posterolateral η²=0.729, right posteromedial η²=0.808, right composite η²=0.854, left anterior η²=0.789, left posterolateral η²=0.821, left posteromedial η²=0.850, and left composite η²=0.907. This study suggests that incorporating core stabilization and multicomponent neuromuscular exercises into warm-up routines may be effective in reducing injury risk and improving sports performance in adolescent female basketball players. Neuromuscular exercises appear to be more effective in enhancing jump and sprint performance, while core stabilization exercises result in more notable improvements in balance and functional movement skills. Keywords: Female basketball players, Injury prevention, Core exercises, Neuromuscular exercises, Athletic performance