Kuşaklararası Bakış Açısı ile Büyük Ebeveyn ve Torun İlişkisi: Yaşantılar, Beklentiler ve Gereksinimler

Abstract

Dünya genelinde çocuk yetiştirme sorumluluğu sadece ebeveynlerin değil, kadınların iş yaşamında aktif yer alması, aile krizleri, insan ömrünün uzaması gibi sebeplerle büyük ebeveynlerin de görevleri arasında yer almaya başlamıştır. Buna rağmen ikili ilişki özelinde yapılmış çalışmalar, büyük ebeveyn ve torun ilişkisinin niteliğini anlamayı yetersiz kılmaktadır. Gerçekleştirilen bu araştırma, Kuzey Kıbrıs’taki büyük ebeveyn ile torun birlikteliğinin getirdiği kuşaklararası yaşantısal deneyimleri, beklentileri ve bu birliktelikten doğan gereksinimleri araştırmayı amaçlamaktadır. Çalışma grubu aynı soydan gelen 40 büyük ebeveyn, 40 ebeveyn ve 4-6 yaş aralığındaki 40 okul öncesi dönem çocuklarından oluşturulmuştur. Katılımcıların belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma nitel görüşme tekniği ve etnografik desen kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmada çoklu metot kullanılmıştır. Bu bağlamda araştırmadaki veriler, üç kuşak için farklı görüşme formları, demografik aile bilgi formu ve bir resim çiz etkinliği aracılığı ile yüz yüze olacak şekilde toplanmıştır. Elde edilen bulgular büyük ebeveynler ve ebeveynler için ortak, çocuklar için ise ayrı kategoride ele alınmıştır. Büyük ebeveynlik kimliği yetişkinler tarafından her iki cinsiyet kimliği için de kimliği yücelten ifadelerle benzer şekilde açıklanmıştır. Çocuklar ise büyükanne ve büyükbabaları için farklı olumlu ifadeler kullanmışlardır. Büyük ebeveynlik rollerinde üç kuşak için de işlevsel rol teması ön plana çıkmıştır. Buna paralel olarak, büyük ebeveynlerin çocuk yetiştirme konusunda ebeveynlere en çok manevi destekte bulundukları görülmüştür. Kuşaklararası birlikteliğin sıklıkla ev içerisinde olduğu belirtilmiş ve büyük ebeveynlerin torunları ile vakit geçirebilecekleri mekân ve faaliyetlere ihtiyaç duydukları belirlenmiştir. Büyük ebeveynler ve ebeveynler, büyük ebeveynlerin torunlarına aktarmasında önemli gördükleri değerleri toplumsal değerler olarak vurgularlarken, çocuklar geleneksel değerleri öğrendiklerine vurgu yapmışlardır. Beceri olarak ise yetişkinler günlük yaşam becerilerinin aktarılmasının önemine değinirlerken, çocuklar büyük ebeveynlerden öğrendikleri becerileri sıklıkla akademik becerilerden bahsederek açıklamışlardır. Çocukların yetiştirilmesinde büyük ebeveynlerin aktif yer aldığının görülmesi, çocukların gelişimi ve eğitimi ile ilgili konularda büyük ebeveynleri yeniden düşünmeyi gerekli kılmıştır. Bu bağlamda, okul öncesi eğitim kapsamında gerçekleştirilecek olan aile eğitimi ve aile katılımı çalışmalarına büyük ebeveynlerin de dahil edilmesi araştırmanın önerileri arasındadır. Anahtar Kelimeler: Aile, Çocuk Yetiştirme, Büyük Ebeveyn, Torun, Kuşaklararası Aktarım, Kuşaklararası İlişki, Kuşaklararası Etkileşim, Kuşaklararası Ebeveynlik

Throughout the world, the responsibility of raising children has begun to be among the duties of not only parents, but also grandparents, due to reasons such as women's active participation in business life, family crises, and the extension of human life. Despite this, studies conducted specifically on dyadic relationships are inadequate to understand the nature of the grandparent-grandchild relationship. This research aims to investigate the intergenerational lived experiences, expectations and needs arising from the relations between grandparents and grandchildren in Northern Cyprus. The study group consisted of 40 preschool children aged 4-6, their parents and grandparents. Purposive sampling method was used to determine the participants. The research was conducted using qualitative interview technique and ethnography design. Multiple methods were used in the research. In this context, the data in the study were collected face-to-face through different interview forms for three generations, a demographic family information form and a draw a picture activity. The findings are discussed in a common category for grandparents and parents, and in a separate category for children. Grandparenting identity was described similarly by adults in positive terms for both gender identities. Children used different positive expressions for their grandfathers and grandmothers. In grandparenting roles, the functional role theme came to the fore for all three generations. In parallel, it has been observed that grandparents provide mostly moral support to parents in raising children. It has been stated that intergenerational togetherness often occurs at home, and it has been determined that grandparents need places and activities where they can spend time with their grandchildren. While grandparents and parents emphasized the values that they considered important for grandparents to pass on to their grandchildren as social values, children emphasized that they learned traditional values. In terms of skills, while adults emphasized the importance of transferring daily life skills, children often explained the skills they learned from their grandparents by talking about academic skills. The fact that grandparents take an active part in the upbringing of children has made it necessary to rethink grandparents in matters related to children's development and education. In this context, including grandparents in family education and family participation studies to be carried out within the scope of pre-school education is among the recommendations of the study. Keywords: Family, Child Raising, Grandparent, Grandchild, Intergenerational Transfer, Intergenerational Relationship, Intergenerational Interaction, Intergenerational Parenting