Somut Olmayan Kültürel Miras Kapsamında Yöresel Mutfağın Sürdürülebilirliği: Kıbrıs Mutfağı Örneği

Abstract

ÖZ: Kültürel miras bir destinasyonun sahip olduğu önemli turizm ürünleri arasında yer almaktadır ve sürdürülebilirlik kavramı ile yakın anlamlar barındırıp, birlikte planlandığında başarılı sonuçlara ulaşılacağı görülmektedir. Somut olmayan kültürel miras kaynakları içerisinde yer alarak karşımıza çıkan yöresel mutfağın barındırdığı yemekler, küreselleşmenin etkisiyle tükenmeye başlamış ve sürdürülebilirliği tehlike altına girmiştir. Bu durum kültürel değerlerin ve dolayısıyla yiyecek-içecek kültürünün korunması şartını açığa çıkarmıştır. Bu araştırmada Kıbrıs’ın somut olmayan kültürel miras kapsamında yer alan yöresel mutfağa ait ürün ve yiyeceklerin sürdürülebilirliği hakkındadır. Araştırma kapsamında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Gazimağusa şehrinde faaliyet gösteren 18 yiyecek-içecek hizmeti veren işletme ile yüz yüze görüşme yapılmıştır. Katılımcılar, seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden olan kolayda örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Görüşmelerden toplanan veriler, betimsel analiz yöntemiyle incelenmiş ve içerik analizi yöntemiyle detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda işletmelerin yöresel ürün ve yemekleri işletmelerinde nasıl kullandıkları ve sundukları tespit edilip yöresel yemeklerin sürdürülebilirliğine katkısı ortaya çıkarılmıştır. Yöresel yemeklere işletmelerde yer verildiği ve bu yöresel yemeklerin hem yerli halk hem de turistler tarafından tercih edildiği görülmektedir. Ancak, yemeklerin hazırlanmasında yaşanan zorluklar ve yerel personel bulma konusundaki zorluklar, sürdürülebilirliği tehdit eden faktörler olarak belirlenmiştir. Ayrıca katılımcıların somut olmayan kültürel miras kapsamındaki Kıbrıs yöresel mutfağının sürdürülebilirliği hakkında görüşleri doğrultusunda öneriler yapılmıştır.

Cultural heritage is among the significant tourism products a destination possesses and shares close meanings with the concept of sustainability. It is observed that successful outcomes can be achieved when these two are planned together. The traditional dishes that are part of intangible cultural heritage have started to diminish due to the effects of globalization, threatening their sustainability. This situation has highlighted the necessity of preserving cultural values and, consequently, the food and beverage culture. This research has focused on the sustainability of the traditional cuisine products and dishes of Cyprus, which are considered part of the intangible cultural heritage. Face-to-face interviews were conducted with 18 food and beverage service businesses operating in the city of Famagusta, Turkish Republic of Northern Cyprus. This research used a sampling method for the sample, one of the non-random sampling methods. For this data analysis obtained from the interviews was examined using descriptive analysis and analyzed in detail using content analysis. The research results identified how businesses utilize and present traditional products and dishes, highlighting their contribution to the sustainability of local cuisine. It was found that traditional dishes are featured in businesses and preferred by both locals and tourists. However, difficulties in preparing these dishes and finding local staff were identified as factors threatening sustainability. Additionally, suggestions were provided based on the participants' perspectives on the sustainability of Cyprus' traditional cuisine as part of intangible cultural heritage.