Olumlu sosyal ve saldırgan davranışlar ölçeği’nin ergen örnekleminde psikometrik açıdan incelenmesi

Abstract

Ergenlik döneminde meydana gelen sosyal ve bilişsel değişimler olumlu sosyal ve saldırgan davranışların hem kendi içlerinde hem de bu iki davranış grubu arasındaki ilişkilerin görece karmaşıklaşmasına yol açmaktadır. Olumlu sosyal davranışlar ile saldırgan davranışların ilişkisine dair iki farklı görüş dile getirilmektedir. Bunlardan ilki olumlu sosyal davranışların ve saldırgan davranışların birbirine zıt iki yapı olduğunu, diğeri ise olumlu sosyal davranışların bazı boyutlarının saldırgan davranışlarla örtüşebilir olduğunu savunmaktadır. Olumlu Sosyal ve Saldırgan Davranışlar Ölçeği (Boxer, Tisak ve Goldstein 2004) söz konusu davranışları bu tartışma bağlamında ele almış, ve özellikle amaca yönelik olumlu sosyal davranışların, diğer olumlu sosyal davranış türlerinden farklı olarak saldırgan davranışlarla ilişkili olduğunu göstermiştir. Araştırmanın amacı söz konusu ölçeğin Türkçe uyarlamasını yapmak ve ergen örnekleminde ölçeğin psikometrik özelliklerini sınamaktır. Ölçek maddeleri üzerinden yapılan açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ölçekte yer alan Tepkisel ve Amaca Yönelik Saldırgan Davranış alt boyutlarının birleştiğini; Özgeci Olumlu Sosyal Davranış, Tepkisel Olumlu Sosyal Davranış ve Amaca Yönelik Olumlu Sosyal Davranışın ise ayrıştığını göstermiştir. Amaca yönelik olumlu sosyal davranış beklendiği gibi saldırgan davranışlarla ilişkili bulunmuştur. Ölçeğin alt boyutlarının iç tutarlıkları Cronbach Alfa cinsinden .75 ile .90 arasında değişmektedir. Yapı geçerliği analizleri de kabul edilebilir sonuçlar ortaya koymuştur. Sonuç olarak araştırma bulguları, Olumlu Sosyal ve Saldırgan Davranışlar Ölçeği'nin Türkiye'de kentli ergenlerde olumlu sosyal davranışları ve saldırganlığı inceleyen çalışmalarda güvenilir biçimde kullanılabilecek bir ölçek olduğunu göstermektedir.