Yetişkin Bireylerde Hedonik Açlık, Uyku Kalitesi ve Beden Kütle İndeksi Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi

Abstract

ÖZ: Fizyolojik olarak açlık olmaması durumunda, haz alma amacıyla tetiklenen besin tüketimi hedonik açlık olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı yetişkin bireylerin hedonik açlık durumu, uyku kalitesi ve beden kütle indeksi (BKİ) arasındaki ilişkinin saptanmasıdır. Ayrıca bu çalışmada hedonik açlık durumu ile besin tüketimi ve yeme bağımlılığı arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Çalışmada Şubat 2022- Mayıs 2022 tarihleri arasında Lefkoşa ilçesinde bulunan 284 kadın, 84 erkek olmak üzere 388 sağlıklı bireyden yüz yüze anket yöntemi ile veriler toplanmıştır. Antropometrik ölçümler araştırmacı tarafından biyoelektrik impedans cihazı ve mezura kullanılarak elde edilmiştir. Anket formunda bireylerin demografik bilgileri, beslenme alışkanlıkları, öğün atlayıp/atlamama durumları, kafein, alkol ve sigara tüketimleri sorgulanmıştır. Hedonik açlık durumunu saptamak için Besin Gücü Ölçeği (BGS), uyku kalitesini saptamak için Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) ve aşırı besin isteği durumunu ölçmek için Aşırı Besin İsteği Ölçeği (ABİS), besin tüketim sıklığını tanımlamak amacıyla Besin Tüketim Sıklığı Anketi kullanılmıştır. Bireylerin BGS puanlarına (2.83±0.76) göre toplam puan 2,5’in üzerinde olup besin gücünden dolayı oluşan hedonik açlık varlığı gözlemlenmiştir. BKİ toplam değerleriyle BGS ölçeği arasında parallel yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=0.146, p:0.004). Hedonik açlığı olan tüm bireylerin (5.3±2.8), hedonik açlığı olmayanlara (3.7±2.6) göre PUKİ ölçeğinden aldıkları puan daha yüksek ve istatistiksel olarak anlamlı saptanmıştır (p<0.001). BKİ arttıkça uyku kalitesinin azaldığı saptanmıştır ancak bu korelasyon istatistiksel olarak anlamlı bulunamamıştır (r=0.083, p:0.104). Hedonik açlığa sahip olan bireylerin, hedonik açlığa sahip olmayanlara kıyasla ABİS ölçeğinden aldıkları toplam puanlar istatistiksel açıdan anlamlı olarak farklı bulunmuştur (sırasıyla 181.9±32.8, 149.5±39.8, <0.001). İyi uyku kalitesine sahip bireylerin ABİS puanı (169.6±38.1) ile kötü uyku kalitesine sahip bireylerin ABİS puanı (143.9±39.5) arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu görülmüştür (p<0.05). Hedonik açlık varlığının bireylerin uyku kalitesini etkileyebileceği ve BKİ değerlerini arttırabileceği bulunmuştur. Bu durum obezite ve beraberinde gelişebilecek kronik hastalıklara sebebiyet verebilmektedir. Hedonik açlığın BKI ve uyku kalitesi üzerindeki mekanizmaları tanımlayabilmek için daha geniş çaplı araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır.Hedonic hunger is defined as food consumption triggered for pleasure in the absence of physiological hunger. The objective purpose of this study is to evaluate the association between adult participants' hedonic hunger status, sleep quality, and anthropometric measurements. Furthermore, this study aimed to investigate the connection among hedonic hunger status, eating addiction and food consumption of participants. The study was conducted on a total of 388 healthy individuals, 284 females and 84 males, in Nicosia between February 2022 and May 2022. Individuals' personal characteristics, information on nutrition and lifestyle habits were questioned using a face-to-face questionnaire method. The Power of Food Scale (PFS) was used to determine the hedonic hunger status of the individuals, the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) was used to evaluate sleep quality, the Food Cravings Questionnaires (FCQ) was used to measure excessive food cravings, and the Food Consumption Frequency Questionnaire was used to determine the frequency of food consumption. Anthropometric measurements were obtained by the researcher using a bioelectrical impedance device and tape measure. The mean scale score of the PFS applied to the individuals was above 2.5 (2.83±0.76) and the presence of hedonic hunger due to food power was observed. A statistically significant relationship was found between BMI total values and PFS scale in parallel direction (r=0.146, p:0.004). All participants with hedonic hunger had higher and statistically significant scores on the PSQI scale compared to those without hedonic hunger (5.3±2.8, 3.7±2.6, respectively, p<0.001). It was found that sleep quality decreased as BMI increased; however, this correlation was not statistically significant (r=0.083, p:0.104). Individuals with hedonic hunger had statistically significantly different total scores on the FCQ scale compared to those without hedonic hunger (181.9±32.8, 149.5±39.8, respectively, <0.001). There was a statistically significant difference between the FCQ score of individuals with good sleep quality (169.6±38.1) and the FCQ score of individuals with poor sleep quality (143.9±39.5) (p<0.05). It was found that the presence of hedonic hunger may negatively affect the sleep quality of individuals and may be associated with increased BMI values. This may lead to obesity and many chronic diseases. Further research is needed to define the effect of hedonic hunger on BMI and sleep quality.