Sınıfın Sosyal Çevresini Algılama Ölçeği: İki Ayrı Örneklemde Geçerlik ve Güvenirliğin Sınanması

Abstract

Öğretmenler, hem ebeveynlerden sonraki ikincil bağlanma figürleri olarak hem de etkili birer sosyalleştirme aktörü oldukları için çocuk ve ergenlerin sosyal ve bilişsel gelişimlerinde önemli bir yer tutmaktadırlar. Bu bağlamda öğ- retmenlerin sınıf içi tutumları sınıfın sosyal çevresini şekillendirebilmekte, tıpkı ebeveynlerin aile içi tutumlarında olduğu gibi sonuç davranışlar açısından etkili olabilmektedir. Ryan ve Patrick (2001) bu noktadan hareketle ergen- lerin gelişimsel ihtiyaçlarına uygun herhangi bir sınıfın sosyal çevresini betimleyebilecek dört boyut önermişlerdir: algılanan öğretmen desteği, sınıfta etkileşimi destekleme, sınıfta karşılıklı saygıyı destekleme ve sınıfta başarıya yönelik amaçları destekleme. Bu araştırmanın amacı, belirtilen dört boyutu içeren Sınıfın Sosyal Çevresini Algıla- ma Ölçeğinin (Ryan ve Patrick, 2001) geçerlik ve güvenirliğinin iki farklı örneklemde (Kuzey Kıbrıs ve Türkiye örneklemleri) sınanmasıdır. Araştırmanın Kuzey Kıbrıs örneklemini 544 (284 kız, 259 erkek), Türkiye örneklemini ise 509 ergen (270 kız, 239 erkek) oluşturmaktadır. Açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri her iki örneklemde de Sınıfın Sosyal Çevresini Algılama Ölçeğinin dört faktörlü bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir. Tüm maddeler orijinal ölçekteki boyutların altında yük almışlardır. Ölçeğin yapı geçerliğini sınamak için iki farklı yol izlenmiştir. İlk olarak ölçeğin alt ölçekleri açısından aşırı iki uçta puan alan gruplar t-testi ile karşılaştırılmış; üst ve alt gruplar arasındaki farkın alt ölçekler için anlamlı olduğu bulunmuştur. İkinci olarak alt ölçeklerin kendi aralarındaki kore- lasyonlar, ve alt ölçeklerin akademik yeterlik, okula bağlılık, zorbalık ve akranlarla çatışma değişkenleri ile olan korelasyonları hesaplanmıştır. Tüm korelasyonlar beklendiği yönde anlamlı bulunmuştur. Sonuçlar Sınıfın Sosyal Çevresini Algılama Ölçeğinin Türkçe konuşan iki farklı coğrafyada ergenler için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermiştir.