Spatial Change in Rural-Vernacular House: Büyükkonuk Village (Kom-i Kebir), Northern Cyprus as a Case

Abstract

Rural-vernacular houses are shaped in line with the needs of the physical and sociocultural environments and socioeconomic factors; therefore, they are inevitably subjected to accelerating change over time. From this point of view, this study aims to focus on Cyprus, as a quite interesting context, and explore the spatial change of rural-vernacular housing. In this respect, in the first place, the aim is to introduce basic housing typologies supported by unique spatial use. Correspondingly, it is targeted to identify and discuss the spatial differences between housing typologies that have adapted (adjusted) to the change and housing typologies that have transformed losing their authenticity due to change. Within the scope of this study, Büyükkonuk Village (Kom-i Kebir), has been selected as the case study due to the existence of rural-vernacular architectural characteristics of Cyprus in the village. The majority of the houses in Büyükkonuk village were built mainly by Turkish and Greek Cypriots before 1974. Currently, these houses are used by Turkish Cypriots and Turks that emigrated from Turkey after 1974 and possess Turkish Cypriot citizenship. It has been observed that, due to the changing living conditions and user profiles, the houses face spatial and functional changes. Within the residential texture of the village, housing units displaying identifiable changes were selected among the three most common types of Cypriot rural-vernacular residential architecture. In this context, houses with ‘Units Without Hall’ are composed of closed spaces located in the open space ‘courtyard’; again, houses with ‘Units with Inner Hall’ are composed of closed and semi-open spaces and houses with ‘Units with Outer Hall’ were chosen. 10 houses were selected to represent each of these three basic housing types, and a total of 30 original plans and 30 changed plans were examined within the scope of the study. A space syntax analysis model has been used in order to compare the original spatial organization of the houses with their current changed state. The field study, including the identification of the spatial organization of the selected houses, was also supported by observations and interviews with the residents of the buildings. Keywords: Cyprus, Rural housing, Change, Space organization, Space Syntax

Yöresel-kırsal konut, içinde bulunduğu fiziksel ve sosyo-kültürel çevrenin gereksinmeleri doğrultusunda ve sosyo-ekonomik faktörlere göre biçimlenmekte; kaçınılmaz olarak da giderek hızlanan bir değişim geçirmektedir. Buradan hareketle çalışma, oldukça ilginç bir bağlam olan Kıbrıs’a odaklanmayı ve yöresel-kırsal konutun mekânsal değişimine bakmayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, öncelikle özgün mekânsal kullanımın desteklediği temel konut tipolojilerinin tanıtılması amaçlamakta ve bağlı olarak değişimlere uyum gösteren konut tipolojileri ile değişimin etkisiyle özünden uzaklaşıp dönüşüm geçiren konut tipolojilerinin belirlenmesi ve mekânsal farklılıklarının tartışılması hedeflemektedir. Çalışma kapsamında, alan araştırması için, Kıbrıs’taki yöresel-kırsal mimarinin özelliklerini günümüze kadar taşıyan Büyükkonuk Köyü (Kom-i Kebir) seçilmiştir. Buradaki konutların ağırlıklı olarak 1974’ten önce Kıbrıslı Türk ve Kıbrıslı Rumlar tarafından inşaa edildikleri; bugün Kıbrıslı Türkler ve 1974’ten sonra Türkiye’den göç eden ve halen Kıbrıs vatandaşı olan Türkler tarafından kullanıldıkları; değişen yaşam koşulları ile değişen kullanıcı yapısına bağlı olarak mekânsal ve işlevsel olarak bir değişim içinde oldukları gözlenmektedir. Köy konut dokusu içinde, Kıbrıs yöresel-kırsal konut mimarisinde en yaygın görülen üç temel tip konutlar arasından değişimin tespit edilebildiği konutlar seçilmiştir. Bu bağlamda açık mekân ‘avlu’da konumlanan kapalı mekânların oluşturduğu ‘Sündürmesiz’ (Units Without Hall-UWH) konutlar, yine avluda konumlanan kapalı mekânlarla yarı açık mekânların oluşturduğu ‘İç sofalı’ (Units with Inner Hall-UIH) ve ‘Sündürmeli’ (Units with Outer Hall-UOH) konutlar seçilmiştir. Bu üç temel konut tipini temsilen her tipten 10 adet konut seçilmiş ve toplamda 30 orijinal plan ile 30 değişmiş plan çalışma kapsamında incelenmiştir. vi Konutların orijinal mekânsal organizasyonu ile bugünkü değişime uğramış durumunu karşılaştırmak amacıyla, mekân dizimi analiz yöntemine başvurulmuştur. Seçilen konutların mekân organizasyonlarının tespitini içeren alan çalışması, gözlemler ve kullanıcı ile yapılan görüşmelerle de desteklenmiştir. Anahtar Kelimeler: Kıbrıs, Kırsal konut, Değişim, Mekân organizasyonu, Mekân sentaksı