Roy Adaptasyon Modeline Temellendirilen Anımsama Terapisinin Yaşlıların Uyum, Yaşam Doyumu ve Mutlulukları Üzerine Etkisi

Abstract

Bu çalışma, Roy Adaptasyon Modeline temellendirilen anımsama terapisinin yaşlıların uyum, yaşam doyumu ve mutlulukları üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla nitel ve nicel olarak iki aşamalı yapılmıştır. Çalışmanın birinci aşamasında, kendi evinden bakımevine ilk kez geçiş yapmış yaşlı bireylerin, Roy Adaptasyon Modeli çerçevesinde, geçmişi anımsama ve bakımevine uyumları ile ilgili deneyimleri nitel çalışmayla belirlenmiştir. Nitel çalışmada, Fizyolojik Alan, Benlik Alanı, Rol Fonksiyon Alanı ve Karşılıklı Bağlılık Alanı olmak üzere dört ana tema ve 10 alt tema oluşturulmuştur. Nitel bulgular doğrultusunda elde edilen veriler çalışmanın ikinci aşamasında yer alan, anımsama terapisi oturumlarının tema ve grup aktivitelerinin belirlenmesine temel veri sağlamıştır. Çalışmanın ikinci aşaması, ön test-son test kontrol gruplu deneysel olarak Kuzey Kıbrıs’ ta yer alan iki bakımevinde Nisan - Haziran 2021 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Örneklem grubunu, kontrol ve müdahale gruplarında 17’şer kişi olmak üzere toplam 34 yaşlı birey oluşturmuştur. Araştırma verilerinin toplanmasında, Yaşlılarda Uyum Güçlüğü Değerlendirme Ölçeği, Oxford Mutluluk Ölçeği ve Yaşam Doyum İndeksi A Ölçeği kullanılmıştır. Nicel araştırma sonuçları doğrultusunda, katılımcıların yaş ortalaması 75,06±8,29 olup, %52,9’u kadın, %67,65’ i ise ilkokul mezunu olarak bulunmuştur. Ayrıca müdahale ve kontrol grubunda yer alan yaşlı bireylerin, uyum, yaşam doyumu ve mutluluk puan ortalamaları arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Bu çalışmanın sonuçlarına göre; Roy Adaptasyon Modeline temellendirilen anımsama terapisi, yaşlı bireylerin uyum, yaşam doyumu ve mutluluk düzeyini artırmıştır. Anımsama terapisinin Roy’un uyum modeliyle entegre edilerek kullanılması önerilmektedir. Anahtar Kelimemeler: Anımsama Terapisi, Bakımevi, Roy Adaptasyon Modeli, Yaşlı Bireyler.

This study aimed to evaluate the effects of Roy’s adaptation model based-reminiscence therapy on adaptation, life satisfaction and happiness in older adults. The study was conducted qualitatively and quantitatively in two stages. During the qualitative stage, we used Roy’s adaptation model to analyze the experiences of older adults about reminiscence of past and adaptation to the nursing home and identified ten sub-themes in four main themes, namely, physiologic, self-concept, role function and interdependence modes. The data obtained from the qualitative stage provided the basic data to determine the themes and groups activities for the sessions of the reminiscence therapy in the second stage. During this quantitative stage, pretest-posttest control group experimental design was used to obtain data from two nursing houses in Northern Cyprus between April and June 2021. The sample of the study comprised of a total of 34 older adults with 17 participants in the control and experimental groups. Descriptive information form, the Assessment Scale of Adaptation Difficulty for the Elderly, Life Satisfaction Index-A and Oxford Happiness Questionnaire-Short Form were used for data collection. Mean age of the participants was 75.06±8.29 years, 52.94% were female and 67.65% were graduates of primary school. Besides, there was a statistically significant difference between the adaptation, life satisfaction and happiness scores of the intervention and control groups (p<0.05). The findings imply that the reminiscence therapy based on Roy’s adaptation model increased the levels of adaptation, life satisfaction and happiness in older adults. Therefore, reminiscence therapy may be integrated with Roy’s adaptation model. Key words: Reminiscence Therapy, Nursing House, Roy’s Adaptation Model, Older Adult