Zihinsel Yetersizliği Olan Çocuğa Sahip Ailelerde Aile Yükünün ve Depresyon İlişkilerinin İncelenmesi

Abstract

ÖZ: Bu araştırma; KKTC sınırları içerisindeki Resmi Özel Eğitim Merkezi ve Özel Özel Eğitim Merkezi’nde eğitim gören ve zihinsel yetersizliği olan çocuğa sahip ailelerde aile yükünün depresyon düzeyine ilişkisini incelemek amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte yapılmıştır. Araştırmanın evrenini KKTC sınırlarında bulunan Resmi Özel Eğitim Merkezi ve Özel Özel Eğitim Merkezi’ne giden zihinsel yetersizliğe sahip öğrencinin ebeveynleri (672) oluşturmaktadır. Araştırma örneklemini, araştırmaya katılmayı kabul eden aileler (111) oluşturmaktadır. Araştırmada veriler ‘Tanıtıcı Bilgi Formu’, ‘Zihinsel Yetersizliğe Sahip Çocuğu Olan Aileler İçin Aile Yükü Ölçeği’ ve ‘Beck Depresyon Envanteri’ kullanılarak toplanmıştır. Ebeveynlerin %90.99’unun anne, %40.54’ünün 35-40 yaş arası yaş grubuna mensup olduğu, %30.63’ünün lise mezunu, %60.36’sının çalıştığı, 84.68’inin kronik sağlık sorununun olmadığı, %61.26’sının çocuğunun kardeşinin olduğu, %73.87’sinin aile yapısının çekirdek aile yapısında olduğu, %55.86’sının sosyal güvencesinin olduğu, %53.15’inin şehirde yaşadığı ve %59.46’sının hobi sahibi olmadığı belirlenmiştir. Araştırmaya katılan ebeveynlerde aile yükü ölçeğinden ortalama 112.77±32.35 puan aldıkları saptanmıştır. Zihinsel yetersizliğe sahip çocuğu olan ailelerin ebeveyn; cinsiyeti, yaşı, çalışma durumu, ekonomik durumu, eşinden yardım görme durumu, hobi sahibi olma durumu ve çocuğun cinsiyeti, yetersizlik derecesi, tanı alma yaşı, özel eğitim merkezine gitme süresi bakım yükü puan ortalamaları üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Ebeveynlerin depresyon düzeyleri ise beck depresyon ölçeği genelinden ortalama 11.08±10.51 olarak saptanmıştır. Zihinsel yetersizliğe sahip çocuğu olan ailelerin ebeveyn cinsiyeti, eşinden yardım görme durumu ve çocuğun tanı alma yaşı, çocuğun yetersizlik derecesi depresyon puan ortalamaları üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Sonuç olarak ailenin yetersizliğe sahip çocuğa bakarken algıladıkları yük (ekonomik yük, yetersizlik algısı, sosyal yük, fiziksel yük, duygusal yük ve zaman) arttıkça aile bireylerindeki depresyon oranı da buna paralel olarak değiştiği görülmektedir. Aile içerisinde zihinsel yetersizliği bulunan bireyin bakımıyla birinci olarak ilgilenen ebeveynin diğer ebeveynden destek alması aile yükünü ve depresyon düzeyini azaltmaktadır bu sebeple de ailelere özellikle eşlere zihinsel yetersizliğe sahip çocuğun tanı almasının hemen ardından, aileye çocuğun yetersizliği konusunda neler yapabileceği, nerelere başvurabileceği konularında, bakım rehabilitasyon ve danışmanlık alınabilecek aile temelli hemşirelik hizmetleri sağlanabilir.