Ceza muhakemesi hukukunda beden muayenesi ve vücuttan örnek alma

Abstract

Beden muayenesi ve vücuttan örnek alma, dogrudan vücut bütünlügüne yönelik müdahale olusturan islemlerdir. Vücut bütünlügünün dokunulmazlıgı ve bu dokunulmazlıgın ihlal edilecegi haller, her ne kadar Anayasa’da güvence altına alınmıssa da, bu islemlerin uygulanacak tedbir kapsamında kanunda ayrıntılı bir sekilde düzenlenmesi gerekir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, önceki kanun döneminde var olan boslugu doldurarak, bu konudaki ihtiyaca cevap vermistir. Beden muayenesi ve vücuttan örnek alma islemleri, muhakeme hukukunda gerek delil elde etmek, gerekse elde edilen delilleri degerlendirmek bakımından büyük önem tasırlar. Nitekim beden muayenesi süpheli, sanık veya diger muhakeme süjelerinin bedenlerinin inceleme konusu yapılmasını gerektiren, dolayısıyla beden üzerinde delil elde edilmesini amaçlayan bir islemdir. Vücuttan örnek alma ise, olaydan geriye kalan belirtilerle, süpheli, sanık veya diger muhakeme süjelerinin vücutlarından alınan örneklerin karsılastırılması olanagını saglayan bir delil degerlendirme aracıdır. Süpheli, sanık veya diger muhakeme süjelerinin dogrudan bedenlerine yönelik olarak uygulanan islemler, CMK’nın 75. – 82. maddeleri arasında ve bu konulara iliskin usullerin düzenlendigi “Ceza Muhakemesinde Beden Muayenesi, Genetik İncelemeler ve Fizik Kimligin Tespiti Hakkında Yönetmelik”’te düzenlenmistir. Kanun koyucu, beden muayenesinin, iç ve dıs beden muayenesi olarak süpheli, sanık veya diger muhakeme süjelerinin bedenleri üzerinde yapılabilecegini öngörmüstür. Kanunda süpheli ve sanık açısından sadece iç beden muayenesine ve vücuttan örnek alınmasına yer verilirken, dıs beden muayenesi Yönetmeligin düzenleme alanına bırakılmıstır. Diger muhakeme süjeleri içinse kanunda hem iç ve dıs beden muayenesine, hem de vücuttan örnek alınmasına iliskin hükümler öngörülmüstür.