Needs for professional development in teaching and learning in an international university

Abstract

Sorun: Günümüzde uluslararasılaşma, hızla ilerleyen küreselleşme ve yaygınlaşan teknolojik gelişmeler nedeniyle eğitim sistemlerinde büyük bir önem kazanmıştır. Giderek daha çok etkisini göstermekte olan uluslarasılaşma yüksek öğretimin boyutlarına küresel bir yön vermektedir. Özellikle, yüksek öğrenim kalite artırma çabalarında önemli bir rolü olduğu yadsınamayan öğretim elemanları, eğitim ve öğretimde kalitenin anlaşılması ve işlevsel olmasına yardımcı olmaktadır. Bu tür yeni yaklaşımlara paralel olarak mesleki gelişim yüksek öğretime hayati bir ivme kazandırmaktadır. Öğretim elemanları, üniversitelerde eğitim programı tasarlama ve geliştirme çalışmalarından başlayarak öğrenci destek ve danışmanlık görevlerine kadar uzanan sorumlulukları olan ve bu amaçlarla öğrencilere uygun öğretme ve öğrenme ortamları hazırlayan kişilerdir. Sorumluklarına giren birçok alanın en önceliklisi olan öğretme ve öğrenme alanında günümüz koşullarına göre kendilerini yetiştirmek ve bu alandaki yeniliklere uyum sağlamak için öğretim elemanları mesleki becerilerini geliştirme ihtiyacındadır. Öğrenme kuramlarında ve yetişkin öğrenme modellerinde etkin mesleki gelişim için öğretim elemanlarının gereksinimlerinin saptanması gerekliliği vurgulanmaktadır. Bundan dolayı öğretim görevlilerinin mesleki gelişmesi için yapılacak çalışmalardan önce gereksinim belirlemesi yapılması yararlı olacağına inanılmaktadır. Bu sebeple mesleki gelişim planlaması yapılabilmesi için öğretim elemanlarının öğretme ve öğrenme alanında algıladığı gereksinimlerin ortaya çıkarılması amacıyla bu araştırmanın yapılmasına karar verilmiştir. Çalışmanın amacı: Bu çalışma uluslararası bir üniversitede çalışan öğretim elemanlarının öğretme ve öğrenme konusunda mesleki gelişimleri için gereksinmelerini saptamayı amaçlamaktadır. Bu nedenle, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde bulunan uluslararası bir öğrenci ve öğretmen profili olan Doğu Akdeniz Üniversitesi (DAÜ)’nde tam zamanlı öğretim elemanlarının mesleki eğitim gereksinmeleri irdelenmiştir. Bu gereksinme tespitinin sonuçları ile daha geniş bir açıdan diğer yabancı üniversitelerdeki öğretim elemanlarının gereksinmelerine bakılarak karşılaştırma yapılmıştır. Yöntem: Bu nicel çalışma, araştırmacıların geliştirdiği bir inceleme aracını kullanmaktadır. Bu araç benzer amaçlı araştırmalar incelenerek, DAÜ’nün eğitim ortamı ve öğretim elemanlarının olası gereksinimleri göz önüne alınarak geliştirilmiştir. Bu aracı kullanarak öğretim elemanlarının öğretme ve öğrenme konusundaki gereksinim algılarını ortaya çıkartmak amaçlanmaktadır. Bu hazırlanan öğretim elemanı gereksinim araştırması “Öğretim Elemanı Öğretme ve Öğrenme Gereksinim Değerlendirme” (Faculty Needs Assessment in Teaching and Learning – FNATAL) aracı kullanmaktadır. Geliştirilen araç, altı grup içinde toplanan 44 maddeden oluşmaktadır. Bu maddeler öğretme ve öğrenme konusunda yeterlilik konularını içermektedir. Her bir grupta katılımcıların ek bildirimde bulunması için ayrılan “başka” seçeneği bulunmaktadır. Kategoriler, A- Eğitim Programı, B- Öğretme ve Öğrenme, C- Eğitim Teknolojisi, D- Sınıf Yönetim Teknikleri, E- Değerlendirme ve F- Öğrenci Destek ve Danışmanlığı maddelerinden oluşmaktadır. Öğretim Elemanı Öğretme ve Öğrenme Gereksinim Değerlendirme aracında 6-basamaklı Likert ölçeği kullanılmıştır. Her bir maddenin yanında eğitim alanı dışındaki öğretim elemanlarına yardımcı olması açısından eğitimsel terimlerin açıklamaları yer almıştır. Öğretim Elemanı Öğretme ve Öğrenme Gereksinim Değerlendirme aracının yüzeysel ve içerik geçerlilik araştırması için araç yedi uzman öğretim üyesine gönderilmiştir. Alınan beş geri dönüt sonucunda araçtan bazı maddeler çıkarılmış bazılarının cümle yapısı değiştirilmiştir. Bu yeni yapısıyla araç pilot çalışma için DAÜ’de değişik fakültelerde çalışan on öğretim elemanına uygulanarak son yapısı oluşturulmuştur. Bu araç ile toplanan veri aşağıdaki araştırma sorularını yanıtlamak için kullanılmıştır: 1) DAÜ öğretim elemanlarının algıladıkları öğretme ve öğrenme konusunda mesleki gelişim gereksinmeleri nasıldır? 2) DAÜ öğretim elemanlarının gereksinmelerinin diğer üniversitelerdeki öğretim elemanları ile karşılaştırılması nasıldır? Bulgular: Öğretim elemanlarının araştırma aracıyla toplanan verilerde belirttikleri öğretme ve öğrenme konusunda gelişme gereksinmeleri olduğu belirlenmiştir. Bunların en başında öğrenci destek ve danışmanlık kategorisinden ‘öğrenmede yetersiz öğrencilere yardımcı olmak’ konusunda kendilerini geliştirme gereksinimi gelmektedir. Bundan sonra yine aynı kategoriden bir gereksinim ‘öğrencilere nasıl öğreneceklerini öğretme’ konusunda yetişmek istedikleridir. Üçüncü olarak da ‘öğrencilere yüksek seviyeli yeti edinmelerini öğretme’ konusunda gelişmektir. Takip eden iki yeterlilik konusu ise ‘eğitim teknolojilerini kullanma’ ve ‘ders için web sayfası hazırlama’ konularıdır. Ayrıca İspanya, Malezya, Türkiye, Amerika ve Kanada üniversitelerinde yapılan benzer araştırmaların sonuçları irdelenmiştir. Bu çalışmada yer alan Doğu Akdeniz Üniversitesi öğretim elemanları ile adı geçen değişik ülkelerdeki öğretim elemanlarının gelişme gereksinmeleri arasında çok fazla farklılık görülmediği ve hatta 1990’lı yıllardan bu yana belirlenen gereksinimlerde evrensel boyutta fazla değişiklik olmadığı belirlenmiştir. Sonuçlar ve Öneriler: Bulguların sonucunda öğretim elemanlarının öğretme ve öğrenme konusunda mesleki gelişim üzerinde önemle durdukları görülmüştür. Öğretme ve öğretme becerileri arasında özellikle öğrenmede yetersiz olan öğrencilere destek olmak, öğrencilere nasıl öğreneceklerini öğretmek ve öğrencilerde yüksek becerileri geliştirmeyi önemle vurgulamışlardır. Bunun yanı sıra gereksinim belirttikleri diğer yeti alanları dersler için etkin öğretme gereçleri ve web sayfası hazırlamaktır. Ayrıca öğrencileri motive etme gibi konular önem kazanan gereksinmelerdir. Sonuçta en çok önem verilen gelişme konularının toplandığı öğrenci destek ve danışmanlık ve öğretme ve öğrenme kategorisi üniversitelerd