Okul Öncesi Dönem Çocuklarda Kişilerarası Sorun Çözme Becerilerinin İncelenmesi: Kuzey Kıbrıs Örneği

Abstract

During the pre-school period, children interact with their peers and teachers along with their mothers and fathers. During this interaction, children have some problems from time to time as they established positive relationships. The problems in interpersonal relationships help in understanding the feelings, requests and opinions of people. At the same time, these problems cause more comprehensive issues in later years (Bingham, 1998). Children who have weak problem solving skills have been found, in many studies, to show behavior problems such as aggression, physical violence and lack of patience in later years. During the preschool period, when the children gain interpersonal problem solving skills, all developmental areas including social and cognitive fields advance and thus, behavioral problems decrease. In this research, PIPS (Preschool Interpersonal Problem Solving Test), which is one of the components of ICPS (Interpersonal Cognitive Problem Solving) developed by Shure (1992), was used to examine interpersonal problem solving skills of 5-6 years old children who attend pre-schools. The data for this research, which is of descriptive model, was collected using face to face interview process with total of 80 children who continue pre-school education. The obtained data in this study was analyzed with SPSS 20.0 software. At the end of this research, significant differences in favor of 6 year old were found in points for categorizing and solving peer problems. Despite there being differences in favor of girls in categorizing and solving mother and child problems, these are not significant. Also, significant differences in favor of social category and solutions were obtained in total categorizing and solutions of children. The averages for category and solutions produced for interpersonal problems were found to be higher than studies done in the past years. Keywords: Early childhood education, ınterpersonal relations, problem behaviors, interpersonal problems, problem solving skills.

Öz: Okul öncesi dönemde çocuk, anne ve babasından ayrı olarak akranlarıyla ve öğretmeniyle etkileşime girmektedir. Bu etkileşim sürecinde, olumlu ilişkiler kurduğu gibi zaman zaman sorunlar da yaşayabilmektedir. Kişilerarası ilişkilerde yaşanan sorunlar; etkileşimde bulunulan kişinin duygularını, düşüncelerini, isteklerini anlamaya yardımcı olduğu gibi, ileriki yaşlarda ortaya çıkabilecek daha kapsamlı sorunların kaynağı da olabilmektedir (Bingham, 1998). Kişilerarası sorun çözme becerisi zayıf olan çocukların, ilerleyen yaşlarda saldırganlık, fiziksel şiddet, sabırsızlık gibi davranış sorunları sergiledikleri birçok araştırmada bulgulanmıştır. Okul öncesi dönemde çocuklara kişilerarası sorun çözme becerisi kazandırıldığında, başta sosyal ve bilişsel gelişim alanı olmak üzere tüm gelişim alanlarının ilerlediği ve sorun davranışların azaldığı görülmektedir. Bu araştırmada, Shure (1992) tarafından geliştirilmiş olan ICPS (Interpersonal Cosnitive Problem Solving) programının bileşenlerinden biri olan PIPS (Preschool Interpersonal Problem Solving Test) testi kullanılarak, okul öncesi eğitime devam eden 5-6 yaş grubu çocukların kişilerarası sorun çözme becerileri incelenmiştir. Tarama modelinde tasarlanan bu araştırmanın verileri, okul öncesi eğitime devam eden 80 çocuktan birebir görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Araştırmanın verileri SPSS 20.0 programı ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda akran sorunlarına üretilen kategori ve çözüm puanlarında 6 yaş lehine anlamlı düzeyde fark saptanmıştır. Anne sorunlarına üretilen kategori ve çözüm puanlarında ise kızlar lehine fark olmasına karşı bu fark anlamlı düzeyde değildir. Ayrıca çocukların ürettikleri toplam kategori ve çözümlerde, sosyal kategori ve çözümler lehine anlamlı düzeyde fark bulunmuştur. Kişilerarası sorunlara üretilen toplam kategori ve çözüm ortalamasının ise geçmiş yıllarda yapılan araştırma sonuçlarına göre yüksek olduğu saptanmıştır. Anahtar Sözcükler: Okul öncesi eğitim, kişilerarası ilişkiler, sorun davranışlar, kişilerarası sorunlar, problem çözme becerileri.