Mikro ve Nanoemülsiyonların Farmasötik Yönden Değerlendirilmesi

Abstract

Son yıllarda emülsiyon tipi ilaç taşıyıcı sistemler üzerine araştırmalar yoğunlaşmaktadır. Gerek hazırlama yöntemlerinin göreceli olarakkolaylığı gerek mikroemülsiyonlarda olduğu gibi kararlılığı yüksek formülasyonların elde edilebilmesi ve farmasötik uygulamalarda ve endüstriyel ölçeklendirmede kolay yer bulabilmeleri nedeni ile sıklıkla tercihedilen ilaç taşıyıcı sistemler olarak tanımlanmaktadırlar. Başarılı bir emülsiyon formülasyonunun geliştirilmesinde en önemli etken, uygun bir emülgatör seçilmesidir. Emülsiyon tipi ilaç taşıyıcı sistemleri; klasikemülsiyonlar, mikroemülsiyonlar ve nanoemülsiyonlar olarak inceleyebiliriz. Mikro ve nanoemülsiyon kavramları yaygın olarak birbiri yerinekullanılan 2 kavram olmakla birlikte, bu 2 kavram arasında terminolojik,formülasyon süreçleri, damlacık boyutu-şekli ve stabiliteleri bakımındantemel farklılıklar bulunmaktadır. Mikroemülsiyonlar; berrak, termodinamik olarak kararlı, izotropik sıvı karışımlardır. Yağ, su, yüzey etken maddeve yardımcı yüzey etken madde kullanılarak hazırlanırlar. Gelenekselemülsiyonlara oranla nano boyuta kadar inebilen çok küçük damlacıklarıiçerirler. Mikroemülsiyonlar, enerji gereksinimi olmadan kendiliğindenoluşmaları, stabilitelerinin yüksek olması, yüksek çözündürme kapasitesine sahip olmaları ve hızlı bir şekilde emilerek, yüksek biyoyararlanımgöstermeleri nedeni ile hem ilaç hem de kozmetik alanda sıklıkla tercihedilen emülsiyon şekilleridir. Nanoemülsiyonlar ise nano ölçekli damlacıkların dağılımı yönünden mikroemülsiyonlara çok benzemekle birlikte,kendiliğinden oluşan mikroemülsiyonlardan farklı olarak mekanik kuvvet uygulanarak üretilirler. Nanoemülsiyonlar, hazırlanmalarında çok dahaaz miktarda yüzey etken maddeye ihtiyaç duyulması ve filtrasyonla sterilizasyona imkân sağlamaları gibi avantajlara sahiptirler. Bu çalışmada,mikro ve nanoemülsiyonların özelliklerinden, sağladıkları avantaj ve dezavantajlardan, formülasyon bileşenlerinden, hazırlanma yöntemlerindenve kullanım alanlarından söz edilerek, emülsiyon sistemleri karşılaştırmalı olarak değerlendirilecektir.