Uşun Koca Oğlu'nun kaç kardeşi vardı? (Dede Korkut kitabı'ndaki bir kelime üzerine

Abstract

Basat Depegözi Öldürdügi Boy, Dede Korkut Kitabının Dresden nüshasında yer almaktadır. Yazmanın bir yerinde (Dres. 111a: 11) elif, kef, ye harfleri ile yazılmış bir kelime, araştırmacılar tarafından genellikle iki olarak okunmuş ve başka dillere de bu anlamda çevrilmiştir: Uşun ?oca oğlı kibi pehlivan elinde şehid oldı. Aru? candan iki ?arındaşı Depegöz elinde hel?k oldı (Ergin 1989: 208); So valiant a man as the son of Ushun Koja died by his hand. His two pure-soulded brothers perished at his hand (Lewis 1974: 142). Ancak böyle bir okuma, Uşun Kocanın üç oğlu varmış anlamına gelir, hâlbuki bu, doğrudan Uşun Kocanın oğullarının macerasından bahseden Uşun Koca Oğlı Segrek Boyundaki bilgilerle çelişmektedir. Bu boyda Uşun Koca Oğlu Segrekin, Kara Tekür kâfirleri tarafından uzun yıllar önce esir edilmiş ağabeyi Egreki kurtarması anlatılmaktadır. Burada Uşun Kocanın hiçbir zaman Egrek ile Segrek dışında üçüncü bir oğlunun bulunmadığı, ömrinde kelimesi kullanılarak kesin bir dille ifade edilmiştir: Oğuz zamanında Uşun Koca derler bir kişi varıdı. Ömrinde iki oğlı varıdıDemek ki, söz konusu parçada iki ?arındaşı gibi bir ifadenin kullanılması destanın bütünlüğü ve boylar arasındaki ilişki açısından doğru olmazdı. Makalede elif, kef, ye harfleri ile yazılmış kelimenin farklı bir şekilde okunuşu önerilmekte ve bunun gerekçeleri ortaya konmaktadır.