Koroner Arter Bypass Greft Ameliyatı Geçiren Hastaların Öz-etkililik Düzeyinin Belirlenmesi

Abstract

This study was conducted as a cross-descriptive study to determine the level of self-efficacy of patients at Coronary Artery Bypass Graft (CABG) surgery in VM Medical Park Kocaeli Hospital. The study's universe consisted of 104 patients at CABG surgery and 104 patients who met the criteria for inclusion in the study between 01 January and 31 May 2018 and accepted to participate voluntarily. The "Patient Introductory Questionnaire" and the "Cardiac Surgery Version of the Barnason Effectiveness Expectation Scale (BEES)" were used as data collection tools in the study. After obtaining the necessary institution and board permits for the research were collected by the researcher with face-to-face interview method. According to the data obtained from the research; 76.9% of the patients were male; 69.2% were in the age group of 60 and over; 87.5% were married, 67.3% were primary and secondary school graduates, 57.7% were retired, 39.4% had no chronic disease, and 33.3% had more than one chronic illness and 84.6% of them were educated about their illnesses. According to some descriptive characteristics of patients at CABG surgery, when the scores of scale and subscales were examined, means of scores of scale and some of subscales: males than females, married than singles, high school graduates than the others and in addition, scores of Self-Care Management subscale were found to higher at patients under the age of 60 and statistically significant difference. According to the results of this study, patients at CABG surgery; their self-efficacy should be evoluated by the nurses. Treatment, care and discharge planning should be made by taking in to account the self-efficacy of the patients. It is important to improve awareness of health professionals on the importance of self-efficacy and educate patient/ relatives and health professionals about self-efficacy for changing the life styles of patients.

ÖZ: Bu araştırma, VM Medical Park Kocaeli Hastanesi cerrahi kliniğinde Koroner Arter Bypass Greft (KABG) ameliyatı geçiren hastaların öz-etkililik düzeyini belirlemek amacıyla, kesitsel-tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, VM Medical Park Kocaeli Hastanesi cerrahi kliniğinde KABG ameliyatı geçiren hastalar, örneklemini ise 01 Ocak - 31 Mayıs 2018 tarihleri arasında araştırmaya alınma kriterlerini taşıyan ve gönüllü olarak katılmayı kabul eden 104 hasta oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak, “Hasta Tanıtıcı Özellikler Soru Formu” ve “Barnason Etkililik Beklenti Ölçeği (BEBÖ)’nin Kardiyak Cerrahi Versiyonu” kullanılmıştır. Araştırma için gerekli kurum ve kurul izinleri alındıktan sonra, veriler araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilere göre; hastaların %76,9’u erkek; %69,2’si 60 ve üzeri yaş grubunda; %87,5’i evli, %67,3’ü ilk ve ortaokul mezunu ve %57,7’si emekli, %39,4’ünün kronik bir hastalığının bulunmadığı, %33,3’ünün ise birden fazla kronik hastalığının bulunduğu ve %84,6’sının hastalığı ile ilgili eğitim aldığı belirlenmiştir. KABG ameliyatı geçiren hastaların bazı tanıtıcı özelliklerine göre BEBÖ’nin Kardiyak Cerrahi Versiyonu ve alt boyutlarından aldıkları madde toplam puan ortalamaları incelendiğinde, erkeklerin kadınlardan, evlilerin bekârlardan, lise ve üzeri eğitim alanların, daha az eğitim alan gruplardan, hastalığı ile ilgili eğitim alanların almayanlardan; BEBÖ’nin Kardiyak Cerrahi Versiyonu ve bazı alt boyutlarından aldıkları madde toplam puan ortalamaları daha yüksek bulunmuş ve istatistiksel olarak anlamlı fark yarattığı saptanmıştır. Ayrıca 60 yaş altı grubunda yer alan hastaların BEBÖ’nin Kardiyak Cerrahi Versiyonu “Öz-Bakım Yönetimi” alt boyutundan aldıkları madde toplam puan ortalamaları daha yüksek bulunmuş ve istatistiksel olarak anlamlı fark yarattığı saptanmıştır. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, KABG ameliyatı uygulanacak hastaların hastaneye yatışlarında; hemşireler tarafından, öz-etkililiklerinin değerlendirilmesi ve hastaların öz-etkililikleri dikkate alınarak; tedavi ve bakımları ile taburculuk planlamalarının yapılması, hastaların yaşam tarzlarını değiştirmede, öz-etkililiğin önemi konusunda sağlık profesyonellerinin farkındalıklarının geliştirilmesi ve hasta/yakınları ile sağlık profesyonellerinin; öz-etkililik konusunda eğitilmeleri önerilebilir.