Tip 2 Diyabetli Olan Kadınların Diyabet Öz-Etkililik Düzeyleri ile Yaşam Doyumları Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi

Abstract

Bu araştırma, tip 2 diyabetli olan kadınların diyabet öz-etkililik düzeyleri ile yaşam doyumları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Korelasyonel araştırma tasarımına uygun olarak planlanan araştırmanın verileri, Ekim 2022 ve Aralık 2022 tarihleri arasında yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Bilinmeyen evren üzerinde çalışılmış, örneklem seçimine gidilmemiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Gazimağusa Devlet Hastanesi Polikliniklerine başvuran ≥40 - <65 yaş arası 300 kadın oluşturmuştur. Veriler Tip 2 Diyabet Öz-etkililik Ölçeği ve Yaşam Doyumu Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde tanımlayıcı istatistikler ile Mann Whitney U, Kruskal Wallis H ve Spearman rho Korelasyon testleri kullanılmıştır. Çalışmada istatistiksel anlamlılık p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Çalışmada diyabetli kadınların yaş ortalamasının 52,42±6,72 olduğu, % 41,3’ünün lise mezunu, % 83,0’ünün evli, % 90, 9’unun çocuk sahibi, % 87,4’ünün gelirinin giderine eş, % 57’sinin ailesinde diyabeti olduğu belirlendi. Kadınların diyabet yılı ortalaması 2,33±1,24 yıl, Hba1c ortalaması ise 7,70±0,936’dır. %72,2 si oral antidiyabetik ilaç kullanmakta, % 78,7’sinde diyabete bağlı organ hasarı bulunmazken, %41,9’unun kalp hastalığı olduğu, % 85,7’sinin diyabet dışında 1-2 ilaç kullandığı, % 83,5’inin altı ayda bir doktor kontrolüne gittiği, % 54,8’sinin diyabet konusunda hemşireden eğitim almadığı görülmüştür. Çalışmada kadınların diyabet özetkililik düzeylerinin (66,58±8,48) ve yaşam doyumlarının (15,40±3,24) ortalama düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Yaşam Doyumu ile Diyabet Öz-etkililik puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı (p>.05) saptanmıştır. Ancak Yaşam Doyumu ile Diyet-Ayak Kontrolü (rrho:-,263, p=.000) ve Fiziksel Egzersiz (rrho:- ,234, p<,) arasında negatif doğrusal düşük düzeyde, Tıbbi (medikal) Tedavi (r:,721, p=.000) arasında ise pozitif doğrusal yüksek düzeyde istatiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Diyabetin Tıbbi Tedavisinin yönetiminde öz-etkililik arttıkça kadınların yaşam doyumlarının arttığı, Diyet-Ayak Kontrolü ve Fiziksel Egzersiz arttıkça yaşam doyumu azaldığı söylenebilir. Birlikte eş/çocukla birlikte yaşama, hem yaşam doyumunu hem de öz-etkiliği etkilerken, günlük ihtiyaçları karşılayabilme, ailede diyabet varlığı, diyabet yılı, kullanılan antidiyabetik ilaç tipi ve diyabete bağlı hasarlı organ varlığı öz-etkililik üzerinde etkisi olduğu görülmüştür. Sonuç olarak araştırmaya katılan diyabetli kadınların, hem diyabet öz-etkililiği, hem de yaşam doyumlarının ortalama düzeyde olduğu belirlenmiştir. İki ölçeğin toplam puanları arasında bir korelasyon bulunamazken, yaşam doyumu ile tıbbi tedavi alt boyutu arasında pozitif yönlü güçlü, diyet-ayak kontrolü ve fiziksel egzersiz alt boyutları arasında ise negatif yönlü zayıf bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Toplumda diyabet farkındalığı artırılarak, erken teşhis ve etkin yönetilmesinde en güçlü sağlık profesyoneli hemşirelerdir. Hemşirelerin diyabet hakkında eğitim, sosyal destek ağlarının kurulması, hastaların güçlendirilmesindeki rollerinin artırılması için düzenlemeler yapılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: diyabet, kadın, hemşire, öz-etkililik, yaşam doyumu

This study aimed to investigate the relationship between diabetes self-efficacy levels and life satisfaction among women with type 2 diabetes. Data were collected through face-to-face interviews between October and December 2022, using a correlational research design. The study was conducted on an unknown population without any sample selection. The research study was conducted on a group of 300 women aged between 40 and 65 years who had applied to Famagusta State Hospital Polyclinics. Data was collected using the Type 2 Diabetes Self-Efficacy Scale and the Satisfaction with Life Scale. The statistical analysis of the data was carried out using descriptive statistics, Mann Whitney U, Kruskal Wallis H, and Spearman rho correlation tests. The study considered statistical significance at p<0.05. The study found that the average age of women with diabetes was 52.42±6.72. Of the participants, 41.3% had completed high school, 83.0% were married, and 90.9% had children. Additionally, 87.4% had income equal to expenses, and 57% had a family history of diabetes. The mean duration of diabetes was 2.33±1.24 years, and the mean Hba1c was 7.70±0.936. In the study, 72.2% of the women used oral antidiabetic drugs, 78.7% had no organ damage due to diabetes, 41.9% had heart disease, 85.7% used 1-2 drugs other than diabetes, 83.5% visited the doctor every six months, and 54.8% did not receive any diabetes education from the nurse. The study found that women had an average level of diabetes self-efficacy (66.58±8.48) and life satisfaction (15.40±3.24). There was no correlation (p>.05) between life satisfaction and diabetes self-efficacy scores. However, a statistically significant negative linear relationship was found between Life Satisfaction and Diet-Foot Control (rrho: -0.263, p<.001) and Physical Exercise (rrho: -0.234, p < .05), and a positive linear relationship was found between Medical Treatment (rrho: 0.721, p<.001). It can be argued that an increase in self-efficacy in managing medical treatment for diabetes is associated with an increase in women's life satisfaction. Conversely, an increase in Diet-Foot Control and Physical Exercise is associated with a decrease in life satisfaction. The cohabitation with a spouse or child had an impact on both life satisfaction and self-efficacy. Additionally, self-efficacy was found to be affected by the ability to meet daily needs, the presence of diabetes in the family, the duration of diabetes, the type of antidiabetic medication used, and the presence of diabetes-related organ damage. It was determined that the diabetic women who participated in the study had an average level of both diabetes self-efficacy and life satisfaction. Although no correlation was found between the total scores of the two scales, it was discovered that there was a strong positive relationship between life satisfaction and the medical treatment sub-dimension, and a weak negative relationship between the diet-foot control and physical exercise sub-dimensions. Nurses play a crucial role in the early diagnosis and effective management of diabetes by raising awareness of diabetes in the community .Regulations should be implemented to expand the involvement of nurses in educating patients about diabetes, establishing social support networks, and empowering patients. Keywords: diabetes, life satisfaction, nurses, self-efficacy, women