KKTC – Lefkoşa ve Gazimağusa Devlet Hastanelerinde Hemodiyaliz Tedavisi Gören Kronik Böbrek Yetmezliği Hastalarının Besin Çeşitliliğinin Biyokimyasal Parametreler Malnütrisyon ve Yaşam Kalitesi Açısından Değerlendirilmesi

Abstract

Bu araştırmada Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Lefkoşa Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi ve Gazimağusa Devlet Hastanesi’nde hemodiyaliz tedavisi gören kronik böbrek yetmezliği hastalarının besin çeşitliliğinin; biyokimyasal parametreler, malnütrisyon ve yaşam kalitesi açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya 54 erkek ve 24 kadın olmak üzere toplamda 78 gönüllü katılımcı dahil edilmiştir. Bireylerin besin çeşitliliğini değerlendirmede Besin Çeşitliliği Skoru (BÇS), beslenme durumlarının değerlendirilmesinde Malnütrisyon İnflamasyon Skoru (MİS), yaşam kalitelerini değerlendirmede Yaşam Kalitesi (SF-36) Ölçeği uygulanmıştır. Bireylerin enerji ve besin ögesi alımlarınını değerlendirmek amacıyla 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kayıtları ve vücut ağırlığı (kg), boy uzunluğu (cm), üst orta kol çevresi (ÜOKÇ) (cm) ölçümleri alınmıştır. Biyokimyasal bulgular hasta dosyasından elde edilmiştir. Katılımcıların kreatinin değerleri 3,70±1,52 mg/dL ve kan üre azotu değerleri 25,94±13,11 mg/dL olarak belirlenmiştir. Erkek ve kadın katılımcıların ortalama enerji alımı sırasıyla 1389,51±499,78 kkal ve 1067,49±527 kkal olarak saptanmıştır. Bireylerin MİS ortalaması 7,64±2,97 puan olarak bulunmuştur. Bireylerin hemodiyaliz tedavisi alma süreleri ile MİS arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki belirlenmiştir (r=0,479, p=0,000). Katılımcıların bitkisel protein alımlarının MİS sonucu ile arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki görülmüştür (r=-0,290, p=0,010). Bireylerin enerji alımları ile besin çeşitliliğinin birçok alt boyutu ve toplam BÇS arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler bulunmuştur (r=0,295, p=0,000), (r=0,300, p=0,008), (r=0,316, p=0,005). Bireylerin yaşam kalitesi alt boyutlarından fiziksel fonksiyon (r=-0,511, p=0,000) ile MİS arasında negatif yönlü anlamlı ilişki görülmüştür. Bireylerin tahıl grubu çeşitliliğinin yaşam kalitesinin ruhsal sağlık alt boyutu ile (r=-0,305, p=0,007) ve sebze ve süt grubu çeşitliliğinin ise sosyal işlevsellik alt boyutu ile arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler (r=-0,224, p=0,048), (r=-0,229, p=0,044) bulunmuştur. Yapılan araştırma sonucunda; bireylerin tedavi süreleri uzadıkça malnütrisyon riski artmakta ve malnütrisyon bireylerin yaşam kalitelerini azaltmaktadır ancak bireylerin enerji alımları besin çeşitliliğini ve besin çeşitliliği ise yaşam kalitesini arttırmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kronik Böbrek Yetmezliği, Hemodiyaliz, Besin Çeşitliliği, Malnütrisyon, İnflamasyon, Yaşam Kalitesi

This study aimeds to evaluate the dietary diversity of chronic kidney failure patients undergoing hemodialysis at Dr. Burhan Nalbantoğlu State Hospital in Nicosia and Famagusta State Hospital in the Turkish Republic of Northern Cyprus, in terms of biochemical parameters, malnutrition, and quality of life. A total of 78 participants, including 54 men and 24 women, were included in the study. Dietary diversity was assessed using the Dietary Diversity Score (DDS), nutritional status was evaluated with the Malnutrition Inflammation Score (MIS), and quality of life was measured using the SF-36 Quality of Life Scale. 24-hour food consumption records and measurements of body weight (kg), height (cm) and upper arm circumference (UAC) (cm) were taken to asses energy and nutrient intake. Biochemical data were obtained from patient records. The average creatinine levels were 3.70±1.52 mg/dL, and blood urea nitrogen levels were 25.94±13.11 mg/dL. The average energy intake for males and females was 1389.51±499.78 kcal and 1067.49±527 kcal, respectively. The average MIS was 7.64±2.97 points.A significant positively correlation was found between the duration of hemodialysis treatment and MIS (r=0.479, p=0.000). A significantly negative correlation was found between plant protein intake and MIS (r=-0.290, p=0.010). Positively correlations were observed between energy intake and various subdimensions of dietary diversity and the total FDS (r=0.295, p=0.000), (r=0.300, p=0.008), (r=0.316, p=0.005). A significantly negative correlation was found between the physical function subdimension of quality of life and MIS (r=-0.511, p=0.000). Negatively correlations were found between cereal group diversity and mental health subdimension (r=-0.305, p=0.007), and between vegetable and dairy group diversities and social functioning (r=-0.224, p=0.048). In conclusion, longer treatment duration increases risk of malnutrition which lowers quality of life. However, higher energy intake improves dietary diversity, which in turn enchances quality of life. Keywords: Chronic Kidney Disease, Hemodialysis, Dietary Diversity, Malnutrition, Inflammation, Quality of Life.