1960 Kıbrıs Cumhuriyeti ile Annan Planı’ndaki Hükümet Sistemlerinin Karşılaştırılması

Abstract

This work aims at comparing the two different government systems which are provided by the 1960 Constitution of Republic of Cyprus and Annan Plan and trying to find which one is better for a possible United Cyprus State. In order to detect the government system, it has to be find out the source of the organ of executive and how is the relationship between the organs of legislative and judiciary. There can be differentiations between the examples of systems regarding these classifications, these differentiations can also be accepted as deflection from a specific system. However, it is natural to have differences in the relationship of legislative and judiciary regarding the necessities, choices, historical and political culture, sociologic structure and customary. Therefore, it is essential to consider this natural result while dealing with how the relationship between the legislative and judiciary provided by the 1960 Constitution of Republic of Cyprus. Same necessity applies to the 2004 Annan Plan without a doubt. It is at the core of the topic that two communities living in peace, while Cyprus problem is taken into account by law and political approach and deciding the share of the authority and power at the executive and legislative organs. Regarding this sensitive issue, the 1960 Constitution of the Republic of Cyprus and the Annan Plan has been examined in different headings. The work has mentioned about these different systems with a comparison approach in order to decide which system is more applicable to Cyprus.

ÖZ: Bu çalışma 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası‟nın ve Annan Planı‟nın öngördüğü hükümet sistemlerini karşılaştırarak iki sistemin özelliklerini ortaya koyma ve Kıbrıs‟ta kurulması muhtemel Birleşik Kıbrıs Devleti‟nde hangisinin birbirine kıyasla iyi bir tercih olacağı sorusuna yanıt aramaktadır. Hükümet sisteminin tespit edilerek adlandırılabilmesi için ilk başta yürütme organın nereden kaynaklandığına ve yasamayla yürütme arasındaki ilişkinin nasıl şekillendiğine bakılması gerekmektedir. Buna bağlı olarak yapılacak tasnif, somut örneklerde belli noktalarda farklılık arz edebilecek olup, bu farklılıkların belli bir sistemden sapma olarak değerlendirilmesi de mümkündür. Nitekim belirli bir siyasal sistemdeki gereklilikler, tercihler, tarihsel ve siyasal kültür, sosyolojik yapı ile geleneklere bağlı olarak yasama ve yürütme organları arasındaki ilişkilerde farklılıklar olması doğaldır. Dolayısıyla 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası‟nın, yasama ve yürütme organları arasındaki ilişkiyi nasıl düzenlendiği ve kaynaklarını nereden aldıklarını irdeleyip hükümet sistemini tespit ederken bu doğal sonucun akılda tutulması gerekmektedir. Aynı zorunluluk şüphesiz ki 2004 tarihli Annan Planı‟nın, öngördüğü hükümet sisteminin tespitinde de geçerlidir. Kıbrıs sorunu, hukuki ve siyasi açıdan, katmanlı iki toplumun bir arada barış içerisinde yaşayabilecekleri noktasını esas alarak, yürütme ve yasama organlarındaki yetki ve güç paylaşımının nasıl olması gerektiği ekseninde tartışılmaktadır. Bu sebeple çalışmada hükümet sistemlerini, 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası‟nı ve Annan Planı‟nı farklı başlıklar altında incelenmektedir. Çalışmada 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası ve Annan Planı ile öngörülen hükümet sistemleri karşılaştırılmakta, anayasalaçısından hangisinin tercih edilmesinin daha olumlu olacağı tespit edilmeye çalışılmaktadır.