Sokak Sanatının Kullanımı ve Kamusal Alanın Dönüşümü: Lefkoşa Suriçi Örneği

Abstract

ÖZ: Post-modern bir yaklaşımla her şeyin kocaman bir metinler yığını olduğu düşüncesi, imajların duygu ve düşünce aktarımları açısından okunabilmesini önemli kılmaktadır. Tarihsel avangard ve kavramsal sanatla birlikte sanatın araçsallaşması, toplumu dönüştürmek için yabancılaşmaya karşı bir iletişim aracı olarak kullanılması, bu bağlamda gündelik hayat pratikleriyle buluşturulması, tez kapsamında okumaya açılan bir metin sunmaktadır. Bu diyalojik metin, araştırma kapsamında sokak sanatının kamusal alandaki yansımaları ve gündelik yaşamla olan iletişimidir. Bu kapsamda araştırmada örneklem olarak Kuzey Lefkoşa‘nın Suriçi bölgesiyle, bu bölgede izinli sokak sanatıyla üretilen imajlar ve bu imajları üreten Yuka Blend organizasyonu seçilmiştir. Araştırmada nitel desen kullanılmaktadır. Bu bağlamda yöntem olarak fenomenoloji ve göstergebilimden faydalanılmıştır. Fenomenoloji alanında Yuka Blend‘e yönelik Derviş Zeybek, Mathieu Devavry, Zed40 ve Duygu Meren ile yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Derviş Zeybek (organizatör-dans eğitmeni), Mathieu Dervavry ve Zed40 (imaj üreten sokak sanatçıları) ile röportaj yapılmasının sebebi Yuka Blend‘in doğumu itibariyle pratik alanda oluşumun merkezinde yer almalarıdır. Duygu Meren ise, araştırmacının iletişimsel ağı çerçevesinde bildiği, profesyonel anlamda gelirini sanattan karşılamayan ancak Yuka Blend Sokak Fesitivalleri‘nde imaj üretiminde bulunan bir katılımcıdır. Bununla birlikte mülakatlarda elde edilen anahtar kelimeleri ve temaları içerisinde barındıran imajlar içerisinden ise 8 tane seçilerek, göstergebilimsel analiz gerçekleştirilmiştir. Bunun yanı sıra seçilen imajların bulunduğu bölgelerde çalışan ve ikamet eden –ki bu bağlamda imajlarla gündelik hayatı sırasında aktif veya pasif olarak etkileşimde bulunacağı düşünülen– kişilerden rastgele olarak seçilen 10 katılımcıyla da yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Mülakatlar çevrim içi veya yüzyüze yapılmıştır. Röportajlardan edilen veriler ise Dey‘in nitel veri analizi yöntemine göre irdelenmiştir. Araştırmada sokak sanatı faaliyetlerini ve bölgeye olan yansımalarını irdelemek için Bürger‘in avangard kuramından, Adorno‘nun kültür endüstrisi kuramından ve Lefebvre‘nin kent (şehir) hakkı kuramından faydalanılmştır. Araştırmada nitel deseni tamamlayan paradigma ise neo-marksizmdir. Araştırmanın sonuç kısmında görünür kılınan parçacıklar (fragmanlar) için ise; Yuka Blend‘in sermaye-iktidar ortaklığınca üst bir fantazmagori içerisine çekildiği, ana akımlaşan izinli sokak sanatının Kuzey Lefkoşa Suriçi‘nin mutenalaşmasına yönelen parametreler içerisinde olabileceği ve bununla ironik bir şekilde bölgede oluşabilecek panoptik ayrışmaların engellenmesi adına rol oynabildiği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Sokak sanatı, Yuka Blend, kent, avangard kuramı, mutenalaşma.

ABSTRACT: With a post-modern approach, the idea that everything is a huge stack of texts makes it important to understand images in terms of emotion and thought transfers. Also, these texts open a variety of readings in terms of the instrumentalization of art together with historical avant-garde and conceptual art, its use as a communication tool against alienation to transform society, its bringing together with daily life practices, and the finding of pieces of its manifestos in social movements. Within the scope of this research, the dialogical text is the communication of street art and public life. In addition, the research focuses on the walled city of Nicosia, street art which are produced legally, and Yuka Blend which organize the production of the street art. Phenomenology and semiotics are employed as a qualitative methodology in this study. In terms of Yuka Blend, semi-structured interviews conducted with Derviş Zeybek, Mathieu Devavry, Zed40 and Duygu Meren, to cover the phenomenological element of this research. Derviş Zeybek (organizer and dance instructor), Mathieu Dervarvy and Zed 40 (street artist) are chosen because they have been actively involved in the development of Yuka Blend from the beginning. Reseracher knows Duygu Meren from his communication network, also she is an artist who does not earn her living with street art production. The themes and keywords extracted from the interviews are used to choose and analyse eight street art images produced by Yuka Blend. What is more, semi-structured interviews are conducted with ten people who live and work in the area where these art works are present. These participants are chosen randomly and they interact with the images actively or passively. The interviews are done online or with face-to face interaction. The data is analized through the Dey qualitative analysis methodology. In order to examine street art and the impact on the area, Bürger‘s avantgarde theory, Adorno‘s theory on cultural industry, and Lefebvre‘s theory on the city are employed. The research is based on the Neo-Marxist paradigm. The outcome of the research are based on the following visible fragments: Yuka Blend is absorbed by the political and financial power‘s higher phantasmagoria, mainstream legal street art is thought to be within the parameters of the gentrification of North-Nicosia and ironically Yuka Blend plays an important role in blocking the panoptic division. Keywords: Street art, Yuka Blend, city, avant-garde theory, gentrification.