Preadölesan Dönemde Çocuğu Olan Annelerin Endokrin Bozucular Hakkında Bilgi Düzeyleri ile Endokrin Bozuculara Yönelik Tutumlarının Belirlenmesi

Abstract

Bu araştırma, preadölesan dönemde çocuğu olan annelerin endokrin bozucular hakkındaki bilgi düzeyleri ile endokrin bozuculara (EB) yönelik tutumlarının belirlenmesi amacıyla yapıldı. Çalışma evrenini Ktev Şehit Hasan Cafer İlkokulu, Lapta İlkokulu ve Mustafa Çağatay İlkokulu 3. ve 4. Sınıflarında öğrenim gören 434 öğrencinin anneleri, örneklemini ise 241 anne oluşturdu. Araştırmanın verileri Kişisel Bilgi Formu, Endokrin Bozucular Bilgi Formu, Endokrin Bozuculardan Korunma Davranışları Formu ve Endokrin Bozucular Tutum Ölçeği (EBTÖ) kullanılarak online (çevrim içi) toplandı. Katılımcıların çoğunluğunun 39 yaş ve altı (%56), lise mezunu (%41,5), evli (%86,7), şehirde yaşayan (%65,6), işçi olarak çalışan (%47,3), gelirini giderine eşit algılayan (%62,2) ve iki çocuğu bulunan kadınlar oluşturmaktaydı. Eşlerinin ise %29,9’u lise mezunu olup %81,7’si tarım ve hayvancılıkla uğraşmaktaydı. Annelerin Endokrin Bozucular Bilgi Formunda bilgiye ait sorulara verdikleri cevapların puan ortalaması 5,22±3,76 (min:0 max:13), Endokrin Bozuculardan Korunma Davranışları Formu sorularına verdikleri cevapların puan ortalaması 2,85±1,61 (min:0 max:6) ve EBTÖ geneli puan ortalaması 83,71±9,84 idi. EBTÖ genel toplam ve alt boyut puanları ile annelerin kendilerini ve çocuklarını EB’lerden korumaya harcadıkları çabaya verdikleri puanlar arasında değişen düzeylerde anlamlı doğrusal ilişkilerin bulunmaktaydı (p<0.05). Annelerin EB’ler hakkındaki bilgi puanlarını etkileyen faktörler ekonomik durum ve eğitim düzeyiydi. Buna karşılık endokrin bozuculardan korunma davranışlarını etkileyen faktörler kendilerinin ve eşlerinin mesleği idi (p<0.05). Bu çalışmada elde edilen bulgulara göre, annelerin EB’ler hakkında tutumları iyi düzeyde buna karşılık bilgi düzeyi ve korunma davranışları orta düzeydeydi. Annelerin EB’ler hakkındaki bilgi ve davranışlarını etkileyen faktörler ise ekonomik durum, eğitim düzeyi ayrıca hem kendisinin hemde eşinin mesleği idi (p<0.05). Çalışma sonuçları doğrultusunda annelerin endokrin bozucu maddeler hakkında bilgi, tutum ve davranışlarını etkileyen faktörler göz önüne alınarak, EB’lerden korunma davranışı geliştirecek eğitimlerin planlanması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Preadölesan, Anneler, Endokrin Bozucular, Bilgi, Tutum

This study was carried out to determine the knowledge levels of mothers who have children in preadolescence and their attitudes towards endocrine disruptors (ED). The study population consisted of mothers of 434 students studying in the 3rd and 4th grades of Ktev Şehit Hasan Cafer Primary School, Lapta Primary School and Mustafa Çağatay Primary School, and the sample consisted of 241 mothers. The data of the study were collected online using the Personal Information Form, Endocrine Disruptors Information Form, Endocrine Disruptors Protection Behavior Form and Endocrine Disruptors Attitude Scale (EDAS). The majority of the participants were 39 years of age or younger (56%), high school graduates (41.5%), married (86.7%), living in the city (65.6%), working as workers (47.3%), and earning income equal to their expenses. Perceiving it (62.2%) and women with two children. 29.9% of their spouses were high school graduates and 81.7% were engaged in agriculture and animal husbandry. Average score of mothers' answers to informational questions in the Endocrine Disruptors Information Form 5.22±3.76 (min:0 max:13), the mean score of the answers to the questions on the Prevention Behaviors from Endocrine Disruptors Form The mean score was 2.85±1.61 (min:0 max:6) and the overall EDAS score was 83.71±9.84. There were significant linear relationships at varying levels between the EDAS total and subscale scores and the scores given by mothers to their efforts to protect themselves and their children from EDs (p<0.05). Factors affecting mothers' knowledge scores about EDs were economic status and education level. On the other hand, the factors affecting their behavior to protect themselves from endocrine disruptors were their own and their spouses' professions (p<0.05). According to the findings obtained in this study, mothers' attitudes about EDs were at a good level, whereas their level of knowledge and protection behaviors were at a medium level. Factors affecting mothers' knowledge and behavior about EDs were economic status, education level, and both their own and their husband's professions (p<0.05). In line with the study results, it is recommended to plan training that will develop protective behavior against EDs, taking into account the factors affecting mothers' knowledge, attitudes and behaviors about endocrine disrupting substances. Keywords: Preadolescent, Mothers, Endocrine Disruptors, Knowledge, Attitude