Fakülteler, İşletme ve Ekonomi Fakültesi, İşletme Bölümü

Abstract

Bu çalışmada 1950 kuşağı şairlerinden olan Türkân İldeniz’in şiirleri mekân-toplumsal cinsiyet ilişkisi ekseninde incelenmiştir. Taşra Kızının Deliceleri, Havva Çıkmazı ve Buz Altında Yanardağ isimli üç şiir kitabının içerisinde yer alan şiirlerin mekânsal boyutlarına bakılmış ve bunların toplumsal cinsiyet rolleri açısından kullanımları irdelenmiştir. Bu inceleme ile birlikte Türkân İldeniz’in kendi kuşağından farklı ve kadın odaklı bir söylem geliştirdiği; itirazını şiirlerinde mekânlarla ifade ettiği görülmektedir. Şairin, kadının toplumdaki konumunu anlatma kaygısı ile şiirinde belli başlı mekânları diğerlerine göre öne çıkardığı görülmüş; yanardağ, deniz, beden, ev, yol ve cennetten kovuluş öyküsünden hareketle cennet cehennem mekânları incelenmiştir. Kendini konumlandırdığı toplumcu odağı ve kadın sorununa dair sözlerini yanardağ mekânıyla; poetikasını yerleştirdiği eksen haline gelen kaçma ve kendini arayışı yol, sokak ve deniz mekânlarıyla; toplumsal cinsiyet kurgusunun örüldüğü içinden çıkılması gereken dört duvarı ev mekânıyla; cennetten kovulma üzerinden şekillenen dinî- toplumsal ataerkil yapı eleştirisini ve tersine bir kabul edişi Havva ve ilişkili kutsal mekânlarla anlatmaya çalıştığı görülmüştür. Türkân İldeniz’in üç şiir kitabında yer alan şiirleri ile sınırlandırılmış bu çalışmada doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Şiirler, şairin toplumsal cinsiyet ve mekân ilişkisi kurulabilecek şekilde kullanmış olduğu mekânlar üzerinden başlıklar halinde ele alınarak incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Mekân, Şiir, Toplumsal Cinsiyet, Türkân İldeniz.

In this study, the poems of Türkan İldeniz, one of the poets of the 1950 generation, were examined in the axis of space-gender relationship. The spatial dimensions of the poems in the three poetry books named Taşra Kızının Deliceleri, Havva Çıkmazı and Buz Altında Yanardağ were examined and their use in terms of gender roles was analysed. With this review, Türkan İldeniz developed a different and woman-oriented rhetoric from her generation; it is seen that she expressed her objection with spaces in her poems. It has been seen that the poet, with the concern of explaining the position of women in society, highlighted certain spaces more in her poems compared to others; volcano, sea, body, house, road, and heaven and hell spaces were examined in connection with the story of banishment from Garden of Eden It has been seen that the poet has tried to explain her socialist focus, which she put herself, and her statements regarding woman problem with volcano space; escaping and self-seeking, which became the axis on which her poetics is placed, with road, street, and sea spaces; four walls of which the gender fiction is built, which must be exited with house space; the religious-social patriarchal structure critique, which was shaped by the banishment from Garden of Eden, and a reverse acceptance with Eve and related holy spaces. In this study, which was limited to the poems of Türkan İldeniz`s three poetry books, document analysis method was used. The poems were analysed in headings by considering the places that the poet used in a way to establish a gender and space relationship. Keywords: Space, Poetry, Gender, Türkân İldeniz