Katılımcı Liderlik ve Öğretmen İş Doyumu Arasındaki İlişki

Abstract

ÖZ: Bu çalışmanın amacı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Millî Eğitim ve Kültür Bakanlığı (MEB) Genel Ortaöğretim Dairesi’ne bağlı mesleki teknik okulları dışındaki tüm okullardaki eğitim-öğretim ve diğer uygulamalarla ilgili kararlar alınırken öğretmenlerin, okulmüdürlerinin katılımcı liderlik davranışlarını nasıl algıladıklarını ve buna bağlı olarak öğretmenlerin ifade ettikleri iş doyum düzeylerini (içsel ve dışsal motivasyon) belirlemek ve ikisi arasındaki ilişkiyi bağımsız değişkenlere göre inceleyip ortaya koymaktır. Bu amaçla Lefkoşa bölgesindeki özel ve devlet okullarında görev yapan 500 öğretmene anket dağıtılmıştır.Araştırmada veri toplama aracı olarak ‘Kişisel Bilgi Formu’ (Ek 4), ‘Katılımcı Liderlik Ölçeği’(İsmail, Zainuddin ve İbrahim, 2010) (Ek 5) ve ‘Mohrman Cooke Mohrman İş Doyum Ölçeği’ (Mohrman vd., 1977’den uyarlayan Sancar, 2013) (Ek 6) kullanılmıştır. Bu bağlamda, verileri özetlemek, yorumlamak amacıyla betimleyici istatistiki analizlerle ortalama değerler (M) ve standart sapmalar (SD) incelenmiştir. Araştırmadaki katılımcıların, katılımcı liderlik ve iş doyum düzeylerinin bağımsız değişkenlerde (MCMİDÖ) anlamlı bir farklılaşma yaratıp yaratmadığını incelemek için Mann-Whitney U Testi ve Kruskal-Wallis Analizi kullanılmıştır. Ayrıca katılımcı liderlik ve iş doyumu arasında doğrusal ilişki olup olmadığını ve varsa ne yönde olduğunu anlamak için Spearman korelasyon analizi yapılmış ve bunun yanında öğretmenlerin, okul müdürlerinin katılımcı liderlik puanlarının iş doyum puanlarını ne derecedeyordadığını tespit etmek amacıyla regresyon analizi yapılmıştır. Araştırmanın sonucu olarak öğretmenlerin, katılımcı liderlik algıları ve iş doyumlarında cinsiyet değişkeninde anlamlı bir farklılığa rastlanmamış ancak yaş, gelir, kıdem, unvan, okul türü (devlet-özel okul) değişkenlerinde anlamlı bir farklılığa rastlanmıştır. Öğretmenlerin katılımcı liderlik algı düzeyleri oldukça pozitif yönde çıkmasına rağmen özellikle genç öğretmenlerin, iş doyumlarına bakıldığı zaman içsel doyumları yüksek çıksa bile dışsal doyumlarının oldukça düşük olduğu sonucu çıkmıştır. Bu bulgular doğrultusunda öğretmenlerin katılımcı liderlik algı düzeyleri ile iş doyum düzeyleri arasında anlamlı ve pozitifyönde bir ilişki saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Liderlik, Katılımcı Liderlik, Katılımcı Karar Alma, İş Doyumu, İçsel Doyum, Dışsal Doyum.

ABSTRACT: The aim of this study is to determine that school principals, participative leadership behaviours are determined by teachers while making decisions about education and other practices in all schools except vocational and technical schools affiliated to the Ministry of National Education and Culture (MEB) General Secondary Education Department of the Turkish Republic of Northern Cyprus (TRNC). In this study, we aimed to investigate the perceived job satisfaction level and, accordingly, job satisfaction level (internal and external motivation) expressed by teachers, and to examine and reveal the relationship between the two according to independent variables. For this purpose, a questionnaire including ‘Personal Information Form’ (Appendix 4), ‘Participative Leadership Scale’ (İsmail, Zainuddin ve İbrahim, 2010) (Appendix 5), and ‘Mohrman Cooke Mohrman Job Satisfaction Scale’ (Mohrman et al., adapted from 1977 by Sancar, 2013) (Appendix 6) were distributed to 500 teachers who are working in both private and government schools in Nicosia district of TRNC. In this context, mean values (M) and standard deviations (SD) were examined with descriptive statistical analyses to summarize, reduce and interpret the collected data. The Mann-Whitney U Test and Kruskal-Wallis Analyses were used to examine whether the participative leadership and job satisfaction levels of the participants created a significant difference in independent variables such as age, gender, income, seniority, title and institution (MCMJSS). In addition, Spearman correlation analysis was conducted to investigate whether there is a linear relationship between participative leadership and job satisfaction, and if so, in what direction. Furthermore, Regression Analysis was conducted to determine to what extent the participative leadership scores of teachers and school principals predicted their job satisfaction scores. This study revealed that there is no significant difference in the gender variable in the participative leadership perceptions and job satisfaction of the teachers, but a significant difference was found in the variables of age, income, seniority (year of service), title, type of school (state-private school) variables. Although teachers' participative leadership perception levels are positive, especially young teachers. When their job satisfaction is examined, it is concluded that even if their internal satisfaction is high, their external satisfaction is low. These results evidenced a significant and positive relationship between teachers' participative leadership perception levels and their job satisfaction levels. Keywords: Leadership, Participative Leadership, Participative Decision Making, Job Satisfaction, Intrinsic Satisfaction, Extrinsic Satisfaction.