Andrey Tarkovski’nin Ayna Filminin Ontolojik Yöntemle Okuması

Abstract

ÖZ: Bu tez çalışması ile sinema sanatında, şiirsel dilin yaratıcısı kabul edilen Andrey Tarkovski’nin 1975 yılında gösterime giren, Ayna (Zerkalo) filmi incelenmektedir. Ayna filminde kendi hayatına dair rüyalarını, hayallerini ve anılarını izleyici ile buluşturan Tarkovski, çocukluğunu, yetişkinliğini, ailesiyle olan ilişkilerini, içinde bulunduğu dönemi sorgulayıp; hissettiklerini, düşüncelerini doğayla, mekanla, nesnelerle anlatmaktadır. Araştırmada; Tarkovski’nin anılarında, düşsel imgelerin peşinde dolaşılarak, filminde yarattığı kadrajların ve kadrajlarının içinde bulunan her öğenin, mekanların ve nesnelerin, parça parça ele alınıp okuması yapılmaktadır. Ele alınan bu parçaların hafızasının ise, Tarkovski’nin deneyimlerinde nasıl vücut bulduğunu görebilmek, bu parçaların okumasını yapabilmek ve bütündeki anlama ulaşabilmek adına; Walter Benjamin’in Alegori’si ile Gaston Bachelard’in eseri olan ‘Mekanın Poetikası’ (1996) araştırmanın kuramı olarak ele alınmaktadır. Yöntem olarak ise, bir sanat eserinin estetik ve sanatsal açıdan aktarımını ortaya çıkarmak için kullanılan, Nikolai Hartmann ve Roman Ingarden’ın tabakalar teorileri baz alınarak, İsmail Tunalı tarafından geliştirilen, ontolojik tahlil metodu kullanılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Andrey Tarkovski, Walter Benjamin, Gaston Bachelard, Ayna, Alegori, Poetika, Mekanın Poetikası, Mekan ve Nesne, Hafıza, Sanat Ontolojisi, Ontolojik Tahlil Metodu

ABSTRACT: This thesis aimed to analyze the film Mirror (Zerkalo) released in 1975 and directed by Andrei Tarkovsky who is well known as the creator of poetic language in cinema. In the film Mirror, Tarkovsky reflects his dreams, imaginings, and memories of his own life along with the audience and interrogates his childhood, adulthood, and relationships with his family, and the era he is in; he displays his feelings and thoughts using nature, space, and objects. By pursuing imaginary visions, Tarkovsky produced the frames for his film, and each element, location, and item in those frames is handled and read piece by piece in this reserach. Walter Benjamin's Allegory and Gaston Bachelard's "Poetics of Space" (1996) are employed as the theoretical framework of this study in order to release how the memory of these pieces is embodied in Tarkovsky's experiences, to be able to read these pieces, and to reach the meaning on the whole. The ontological analysis method developed by Ismail Tunali that established on Nikolai Hartmann and Roman Ingarden's theories of layers are adopted to determine the aesthetic and creative transmission of a work of art. Keywords: Andrey Tarkovsky, Walter Benjamin, Gaston Bachelard, Mirror, Allegory, Poetics, Poetics of Space, Space and Object, Memory, Art Ontology, Ontological Analysis Method