4 – 6 Yaş Çocuğu Olan Annelerin Paylaşan Ebeveynlik Eylemlerinin İncelenmesi

Abstract

Bu araştırma; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde yaşayan ve 4 – 6 yaş çocuğa sahip olan annelerin paylaşan ebeveynlik eylemlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın alt amaçları; annelerin paylaşan ebeveynlik eylemlerinin neler olduğunun ve paylaşan ebeveynlik eylemini gerçekleştirme düzeylerinin hangi seviyede olduğunun belirlenmesi ve annelerin paylaşan ebeveynlik eylemlerini sergileyerek giderdikleri ihtiyaçların belirlenmesidir. Araştırmada karma araştırma desenlerinden Creswell (2017), Sıralı – Açıklayıcı desen kullanılmıştır. Sıralı – Açıklayıcı desen, nicel veriler ile elde edilen bulguların nitel yöntem ve veriler ile daha derinlemesine incelenmesine olanak vermektedir (Clark, 2019). Araştırmanın örneklemi; kartopu örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Kartopu örnekleme yöntemi, çalışma konusu ile ilgili olduğu düşünülen bir kişinin referans olarak seçilmesi ve bu kişi aracılığı ile diğer kişilere ulaşılması şeklinde tanımlanmaktadır (Creswell, 2017). Araştırma örneklemine okullardaki öğretmenler aracılığıyla araştırma ile ilgili referans alınabilecek bir anneye ulaşılarak o annenin referans olduğu diğer annelerle görüşülerek ulaşılmıştır. Araştırmanın örneklemi; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde yaşayan ve 4 – 6 yaş çocuğu olan 302 anneden oluşmaktadır. Araştırmanın nitel boyutunun çalışma grubu ise 31 anneden oluşmaktadır. Katılımcıların demografik bilgileri ‘‘Demografik Bilgi Formu” ile toplanmıştır. Araştırmanın nicel verileri Ezgi Alemdar tarafından 2022 yılında geliştirilen ‘‘Sharenting Ölçeği’’ ve Tuğba Kopuz tarafından 2021 yılında geliştirilen ‘‘Paylaşan Ebeveynlik Ölçeği’’ ile toplanmıştır. Nitel veriler, araştırmacı ve danışmanı tarafından oluşturulan “Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu” ile toplanmıştır. Araştırma bulguları, ilgili literatür bağlamında tartışılarak sonuca bağlanmıştır. Araştırma sonucunda; Araştırmaya katılan annelerin, sosyal medya üzerinde yüksek düzeyde paylaşım yapma eğiliminde oldukları ve bu davranışların şekillenmesinde hem olumlu hem de olumsuz geri bildirimlerin etkili olduğu belirlenmiştir. Annelerin duyuşsal ihtiyaçlarının en yüksek ortalamaya sahip olduğu görülmektedir. Bu sonuç, annelerin sosyal medya paylaşımlarında duygusal ihtiyaçlarının baskın olduğu anlamına gelmektedir. Ölçeğe göre araştırmaya katılan annelerin sharenting davranışlarını genellikle düşük ve orta düzeyde olduğunu belirttikleri görülmektedir. Araştırmada daha genç yaştaki annelerin sosyal medya paylaşımlarına daha eğilimli olduğu saptanmıştır. Araştırma annelere yönelik teknoloji ve sosyal medya kullanımında bilinç oluşturmayı amaçlayan kapsamlı öneriler ile sonlandırılmıştır. Bu kapsamda, çocukların haklarının ve mahremiyetinin korunması için annelere rehberlik eden sosyal destek programlarının geliştirilmesi, sosyal medya alışkanlıklarını dengelemek amacıyla dijital detoks uygulamaları, doğa temelli aktiviteler ve sosyal medya üzerinden teşvik edici uygulamalar gibi farkındalık artırıcı faaliyetlerin düzenlenmesi, sosyal medya algoritmalarında düzenlemeler yapılması ve annelerin güvenli, olumlu içerik paylaşımı yapabileceği çevrimiçi güvenli alanların oluşturulması, paylaşan ebeveynlik eylemlerine yönelik medya ve reklam kampanyaları aracılığıyla güvenli teknoloji kullanımına dair farkındalık yaratılması, sivil toplum örgütleri ve devlet iş birliğiyle ebeveyn eğitimleri ve seminerler düzenlenmesi gibi öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Sosyal Medya, Aşırı Paylaşım, Paylaşan Ebeveynlik, Paylaşan Ebeveynlik Düzeyi, Paylaşan Ebeveynlik Eylemleri.