Üniversite Hazırlık Okulu Öğrencilerinde Kaygı ve Uyum Arasındaki İlişki Sosyal Desteğin Aracı Rolü

Abstract

Bu araştırma, üniversiteye yeni başlayan öğrencilerde kaygı düzeyi, algılanan sosyal destek ve üniversiteye uyum arasındaki yordayıcı ilişkileri belirlemek ve bu ilişkiler doğrultusunda oluşturulan yapısal modeli test etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmaya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde bulunan Doğu Akdeniz Üniversitesi Yabancı Diller ve İngilizce Hazırlık Okulu’nda öğrenim gören 320’si kadın, 180’i erkek olmak üzere toplam 500 öğrenci katılmıştır. Veri toplama aracı olarak Üniversiteye Uyum Ölçeği, Kaygı Ölçeği ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma kapsamında yapısal eşitlik modeli analizi için SPSS Statistics 25 ve AMOS 21 programlarından yararlanılmıştır. Değişkenler arasındaki korelasyonel ilişkiyi belirlemek amacıyla Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı hesaplanmış; cinsiyet ve barınma koşulları gibi demografik değişkenler açısından anlamlı fark olup olmadığını test etmek amacıyla t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre, öğrencilerin üniversiteye uyum düzeyleri ile kaygı düzeyleri arasında doğrudan anlamlı bir ilişki bulunmazken, sosyal desteğin bu iki değişken arasında aracı bir role sahip olduğu belirlenmiştir. Ayrıca sosyal desteğin kaygıyı negatif yönde etkilediği ve uyumu pozitif yönde yordadığı saptanmıştır. Öğrencilerin sosyal destek düzeyleri arttıkça kaygı düzeylerinin düştüğü ve üniversiteye uyumlarının arttığı görülmüştür. Kadın öğrencilerin kaygı düzeyleri erkek öğrencilere kıyasla anlamlı düzeyde yüksek bulunurken; kadınların sosyal ve akademik uyum düzeylerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Barınma koşullarına göre kaygı, sosyal destek ve uyum düzeyleri arasında anlamlı bir fark gözlenmemiştir. Yapısal model sonuçları, üniversite yaşamına uyum sürecinde sosyal desteğin hem doğrudan hem de dolaylı etkiler gösterdiğini ve önemli bir psikolojik kaynak olduğunu ortaya koymuştur. Araştırmanın genel bulguları, üniversiteye yeni başlayan öğrencilerin uyum sürecinde sosyal desteğin koruyucu bir rol üstlendiğini ve kaygının olumsuz etkilerini hafiflettiğini göstermektedir. Ayrıca, sosyal destek, üniversite yaşamındaki stres ve belirsizliklerle baş etmede etkili bir kaynak olarak değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Üniversiteye uyum, kaygı, sosyal destek, yapısal eşitlik modeli, cinsiyet, barınma koşullarıThis study aims to examine the predictive relationships between anxiety level, perceived social support, and university adjustment among first-year university students, and to test a structural model based on these variables. The sample of the study consisted of 500 students (320 females and 180 males) enrolled in the School of Foreign Languages and English Preparatory Program at Eastern Mediterranean University in the Turkish Republic of Northern Cyprus. The University Adjustment Scale, Anxiety Scale, and Multidimensional Scale of Perceived Social Support were used as data collection instruments. Structural Equation Modeling (SEM) analyses were conducted using SPSS Statistics 25 and AMOS 21 software. Pearson correlation analysis was used to determine the relationships among variables, and independent samples t-tests and one-way ANOVA were applied to examine differences across demographic variables such as gender and living conditions. The findings indicated that while anxiety did not have a direct significant effect on university adjustment, social support played a mediating role between these variables. Social support was found to negatively predict anxiety and positively predict adjustment. As students perceived social support increased, their anxiety levels decreased and their adjustment to university improved. Female students had significantly higher anxiety levels compared to male students; however, their academic and social adjustment levels were also higher. No significant differences were found in anxiety, social support, or adjustment based on accommodation type (dormitory or off-campus housing). The results of the structural model suggest that social support has both direct and indirect effects on students' adjustment to university life and serves as a critical psychological resource. Overall, the findings highlight the protective role of social support in mitigating anxiety and enhancing adaptation among first-year university students. Keywords: University adjustment, anxiety, social support, structural equation modeling, gender, accommodation conditions