21. Yüzyıl Türk Operalarındaki Mitolojik Unsurlar

Abstract

Opera, efsanelerden, tarihsel olaylardan, mitolojiden veya güncel konulardan ilham alabilen; sözlerinin büyük bir kısmı veya tamamı şarkılarla seslendirilen, genellikle orkestra eşliğinde sahnelenen, görsel sanatları içeren ve dansı da içerebilen, edebi değere sahip metinleri sanatsal olarak aktarım yoluyla devam ettiren tiyatro formundaki sözlü müzik eseridir. Araştırmanın amacı, 21.Yüzyıl’da Türk operalarında işlenen mitolojik unsur ve imgelerin, çözümlenerek saptanması ve incelenecek olan mitolojik öğelerin kültürel miras yönetimi kapsamında ele alınan sürdürülebilirlik çerçevesinde günümüze aktarımının opera gibi müziksel unsurlarla gerçekleşebileceğini ve sürdürülebileceğini ortaya koymaktır. Bu araştırmanın problemi “21.Yüzyıl Türk operalarında yer verilen mitolojik unsurlar nelerdir?” sorusudur. Araştırmaya “Ninatta” operasının bestecisi Evrim Demirel ve libretisti Ahmet Ümit, “Başka Dünya” operasının bestecisi Selman Ada ve libretisti Tarık Günersel, “İnanna” operasının bestecisi Çetin Işıközlü yapılan görüşmelerle dahil olmuşlardır. Araştırmada yöntem olarak; doküman analizi ve yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmış, görüşmede opera bestecilerine ve libretistlerine sorular yöneltilmiştir. Görüşmelerde ses kaydı alınmış, ses kayıtları sonrasında dikte edilerek veriye dönüştürülmüştür. Doküman analizi ve görüşme sonucunda elde edilen veriler ışığında, bulgular yorumlanmıştır. Saptanan mitolojik unsurlar; karakter, kostüm, dekor analizi, librettolarda kullanılan dil, kültürel dayanaklar ve somut olmayan kültürel miras kapsamında sürdürülebilirlik olgusuna katkısı bağlamında incelenmiştir. Bu araştırma, somut olmayan kültürel miras alanında, opera – mitoloji ilişkisini ortaya koyması noktasında öncü bir çalışma niteliğindedir. Araştırmada, gelenek ve göreneklerin, tören ve ritüellerin, nesilden nesile kültür aktarımı ile sürdüğü ve günümüzde kültürel sürdürülebilirliğin opera gibi müzik yapıtları ile de gerçekleştiği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Müzik, Türk Operaları, Mitoloji, Somut Olmayan Kültürel Miras, Kültürel Miras Yönetimi, Sürdürülebilirlik

Opera is a theatrical stage work that can be inspired by legends, historical events, mythology or current events, with most or all of its lyrics sung with melody; it is usually accompanied by an orchestra and includes visual arts. The aim of the research is to analyze and determine the mythological elements and images used in Turkish operas in the 21st century and to reveal that the transfer to the present day of the mythological elements to be examined can be achieved and sustained through musical elements such as opera, within the framework of the concept of sustainability, which is considered within the scope of cultural heritage management. The problem of this research is the question "What are the mythological elements included in 21st Century Turkish operas?" Evrim Demirel, the composer of the opera "Ninatta" and Ahmet Ümit, his librettist, Selman Ada, the composer of the opera "Another World" and Tarık Günersel, his librettist, and Çetin Işıközlü, the composer of the opera "İnanna", took part in the study through interviews. Document analysis and semi-structured interview techniques were used as methods in the research, and questions were asked to opera composers and librettists during the interview. Voice recordings were made during the interviews, and the voice recordings were then dictated and converted into data. The findings were interpreted in the light of the data obtained as a result of document analysis and interviews. The identified mythological elements were examined in the context of character, costume, decor analysis, language used in the librettos, cultural bases and their contribution to the phenomenon of sustainability within the scope of intangible cultural heritage. This study is a pioneer in study the opera-mythology relationship in the field of intangible cultural heritage. The research concluded that traditions, customs, ceremonies and rituals continue through cultural transmission from generation to generation, and today, cultural sustainability is also realized through musical works such as opera. Keywords: Music, Turkish Operas, Mythology, Intangible Cultural Heritage, Cultural Heritage Management, Sustainability,