Ses Olaylarının Sınıflandırılması Üzerine (Balkan Türk Ağızları Malzamesinde)

Abstract

Ses olayları, sesin kelimede belli bir konumda bulunması sebebiyle veya söylem içinde seslerin birbirine tesiri sonucu ortaya çıkan fonetik ve fonolojik değişikliklerdir. Dilin gelişiminde ve dilde tarihsel değişimlerde ses olayları önemli rol oynamaktadır. Hem yazılı dille konuşma dili, hem de ölçünlü dille ağızlar arasındaki farkları araştırmak ve ortaya çıkarmak ses olaylarına değinmeden mümkün değildir. Bu yüzden Türkçe gramer kitaplarında ses olaylarının özelliklerinin tasvirine ve türlerinin belirlenmesine yer ayrılmakta ve sesbilgisi derslerinde bunların öğretilmesine önem verilmektedir. Ancak ses olayları sınıflandırılırken, Türkçe dilbilgisi kitaplarında yol verilen hatalar, ses olaylarının öğretimini belli ölçüde zorlaştırmaktadır. Bildirinin amacı, bu hatalara dikkat çekmek, onların sebeplerini göstermek ve ses olaylarının mantık açısından tezatlı olmayan bir sınıflandırmasını öne sürmektir. Ses olaylarına konuşma dilinden ve bütün ağızlardan örnekler göstermek mümkündür, ancak kongrenin konusu dolayısıyla malzeme, Balkan Türk ağızlarıyla sınırlı tutulmuştur.

Sound changes are phonetic phonological changes that occur due to the position of sounds in the word or due to the interaction of sounds in the phrase. Sound changes play an important role in the evolution of languages and in the historical changes of a language. It is impossible to explore and bring to light the differences between the written and spoken languages as well as between the standard language and its dialects if you do not consider sound changes. That is why Turkish grammar books classify and describe the features of sound changes and they are given importance in the instruction of phonetics. However, the mistakes in the classification of sound changes make some difficulties in their teaching. The aim of the presentation is to draw attention to these mistakes, to show their sources and to suggest a logical classification of sound changes. It is possible to show sound changes examples from the spoken language and all Turkish dialects, however, because of the subject of the congress, the material is limited to the Balkan dialects.